Lotte Mulder: “Met elke stap op plastic sneakers laat je eigenlijk een spoor van microplastics achter”

Wie aan vervuiling door plastic denkt, denkt waarschijnlijk aan verpakkingen, flesjes of fast fashion. Maar bijna niemand staat stil bij één van de grootste verborgen bronnen van plasticafval en microplastics: sneakers. Terwijl we er dagelijks kilometers op lopen, slijten de zolen langzaam weg. Die kleine deeltjes verdwijnen in de natuur, het water en uiteindelijk ook in ons lichaam. En dan hebben we het nog niet eens over het afval dat sneakers aan het einde van hun levensduur veroorzaken.

Maar Lotte Mulder en Stefan Wobben van Nooch willen daar verandering in brengen. Ik sprak Lotte over haar ambities.

Na een carrière als ontwerper in de sneakerindustrie besloot Lotte dat ze het compleet anders wilde doen. Ze begon aan een radicale missie: sneakers maken zonder plastic, zonder dierenleed en zonder de vernietigende impact van de traditionele schoenenindustrie. “Hoe dieper ik erin dook, hoe erger het eigenlijk werd,” vertelt ze. “En op een gegeven moment kon ik niet meer doen alsof ik het niet wist.”

Van dierenleed naar plasticvrij

“Ik vond het als ontwerper eigenlijk altijd vreemd dat we dierenhuiden gebruiken voor schoenen,” vertelt Lotte. “Leer wordt vaak gezien als een restproduct, maar uiteindelijk blijft het gewoon de huid van een levend dier dat daarvoor is gestorven.” Maar het alternatief bleek ingewikkeld. “Dan kom je automatisch uit bij allerlei kunststofmaterialen. Dus eigenlijk kies je tussen twee problemen.”

“Ik kon niet meer meedoen aan dat systeem”

Een belangrijk kantelpunt kwam toen Lotte voor haar werk fabrieken in China bezocht. “Dat vond ik enorm confronterend,” zegt ze. “Je zit daar in een kantoor te onderhandelen over twee cent minder per schoen, terwijl je ondertussen mensen ziet die urenlang exact dezelfde handeling uitvoeren voor bijna geen geld.”

Wat haar vooral bijbleef, was de sfeer. “Je zag mensen tijdens hun pauze slapen op bureaus. Er was geen trots, geen plezier. Alleen uitputting. Toen wist ik: binnen dit systeem wil ik niet meer werken.”

Kort na haar reis naar China stopte ze in de traditionele sneakerindustrie. Samen met haar gezin verhuisde ze naar Spanje, waar ze elf jaar lang zo veel mogelijk zelfvoorzienend en zero waste leefden. “Daar werd ik me steeds bewuster van afval, verpakkingen en materialen. Als je eenmaal je ogen opent, zie je het overal en kun je niet meer terug.”

“24 miljard paar schoenen per jaar belanden op de afvalberg”

Lotte: “Wat ik echt shocking vind, is dat er wereldwijd jaarlijks 24 miljard paar schoenen worden weggegooid. Stefan en ik hebben ooit uitgerekend dat als je die allemaal opstapelt, je zeven keer naar de maan en terug kunt.”

Nog confronterender vindt ze de vergelijking dichter bij huis. “Als je alle schoenen die in één jaar worden weggegooid zou verzamelen in een stad zo groot als Utrecht dan zou de laag afval zo hoog zijn dat zelfs de Domtoren er volledig onder zou verdwijnen”.

Sneakers zijn grotendeels plastic

Bij sneakers denk je misschien niet direct aan plasticvervuiling, maar de meeste exemplaren zijn grotendeels gemaakt van synthetische kunststoffen.

“De meeste sneakers hebben een zool van synthetisch rubber,” legt Lotte uit. “En daar zit vaak ook nog EVA in, een soort schuimlaagje dat zorgt voor vering. Dat materiaal is echt verschrikkelijk. Het is een plastic dat totaal niet afbreekbaar is en waarvoor veel chemicaliën worden gebruikt.”

Volgens haar zit het probleem niet alleen in het plastic zelf, maar vooral in de stoffen die eraan toegevoegd worden. “Plastic op zichzelf is nog niet eens het meest kwalijke. Het zijn de weekmaker, chemicaliën en stabilisatoren die gebruikt worden om het harder, zachter of flexibel te maken. Die stoffen lekken constant en vormen allerlei risico’s voor het ecosysteem waar we allemaal onderdeel van uitmaken.”

En dat gebeurt letterlijk onder onze voeten. “Als je wandelt op plastic sneakers laat je een spoor van ellende achter. Op je huid, maar ook in de natuur.”

Microplastics onder je voeten

Dat sneakerzolen slijten, is niet nieuw. Maar hoe groot die impact precies is, daar staan weinig mensen bij stil. Lotte verwijst naar onderzoek in Frankrijk, waar onderzoekers een wandelpad van drie kilometer analyseerden. “Daar vonden ze ongeveer 800 zooldeeltjes terug. Dat zijn allemaal microplastics die gewoon in de natuur terechtkomen.”

En die deeltjes verdwijnen niet zomaar. Ze komen terecht in de bodem, in het grondwater en uiteindelijk ook in ecosystemen en voedselketens. “We realiseren ons eigenlijk nauwelijks wat we met iedere stap achterlaten.”

Sneakers zonder plastic

Met Nooch probeert Lotte nu te bewijzen dat het anders kan. Vrijwel elk onderdeel van de schoen is plantaardig of natuurlijk.

“99,9 procent van alle sneakerzolen bestaat uit synthetisch rubber,” legt ze uit. “Bij ons is de zool gemaakt van 100 procent natuurlijk rubber.”

Ook de rest van de schoen is compleet anders opgebouwd:

• binnenzolen van natuurlijk rubber, kokosvezel en linnen
• bovenwerk van een 100% biobased innovatief plantaardige materiaal waarin FSC-gecertificeerde cellulosevezels mycelium verwerkt is.  
• biologisch katoen
• natuurlijke pigmenten
• watergedragen lijmen zonder schadelijke oplosmiddelen

Het moeilijkste onderdeel? Het naaigaren.

“We wilden ook geen nylon draad gebruiken. Uiteindelijk hebben we daar een alternatief voor gevonden, maar dat vraagt veel meer aandacht in het productieproces.”

Productie in Portugal

De schoenen worden geproduceerd in Portugal, bewust dicht bij huis. En dat verschil voelt Lotte meteen.

“Alles wat ik in China zag en voelde, ervaar ik hier totaal niet,” zegt ze. “Het is een familiebedrijf. Mensen zijn trots op hun werk, je kunt met iedereen praten en het voelt menselijk.”

Nooch werkt bewust anders dan de grote sneakermerken. Geen massaproductie en geen enorme voorraden. Er wordt alleen geproduceerd wat daadwerkelijk besteld is. “Mensen moeten daar soms aan wennen,” zegt Lotte. “We willen juist overproductie voorkomen. Daarom leveren we maar twee keer per jaar uit.” We volgen het ritme van de natuur: twee oogsten per jaar, in het voorjaar en de herfst.

Die gedachte vatten ze samen in de kreet Grow a Pair. “Dat betekent letterlijk: laat iets groeien. Onze materialen komen uit een zaadje. Maar het betekent ook: heb de ballen om te kiezen voor iets beters.” Wat haar misschien nog wel het meest raakt, is het communitygevoel dat ontstaat onder mensen die de sneakers dragen. “De mensen die deze schoenen dragen, hebben samen iets laten groeien en een batch mogelijk gemaakt. Ze delen dezelfde waarden. Als mensen elkaar op straat tegenkomen op Noochies, ontstaat er meteen een band.”

Meer informatie: website Nooch