Eline vertrok naar Noorwegen om plastic afval op te ruimen. Wat ze vond was mentale rust.

1,8 miljoen kilo aan plastic vervuiling heeft organisatie In The Same Boat inmiddels opgeruimd aan de Noorse kusten. Met behulp van 4 zeilboten en 6 werkboten die speciaal zijn uitgerust voor beach cleanups in het ijskoude Arctisch water. Vrijwilligers van over de hele wereld komen naar Noorwegen om te helpen bij deze grote opruimacties. De Nederlandse Eline Elbersen werkte twee maanden als vrijwilliger mee aan de opruimacties en vond daarin de rust waarnaar ze zo verlangde.

Foto’s: Bridget O’Hara 

In Nederland werkt Eline als duurzaamheidscoördinator voor grootschalige evenementen. Ze zorgt er niet alleen voor dat deze evenementen een kleinere impact maken op het milieu, maar ook dat ze als proeftuin dienen om vernieuwende ideeën en technologieën te testen. Hoewel haar werk en de opruimacties in Noorwegen allebei met duurzaamheid te maken hebben, voelde het voor Eline als een enorme tegenstelling.  

“In mijn werk draait duurzaamheid vaak om afspraken, beleid en lange processen. Bijvoorbeeld minder CO2-uitstoot realiseren door batterijen te gebruiken in plaats van aggregaten. Belangrijk werk, maar de impact zie je niet direct. In Noorwegen wel. Je raapt letterlijk het afval van een strand.”

Van SAIL naar leven op een zeilboot in Noorwegen

Het is niet de eerste keer dat Eline haar werk in Nederland tijdelijk achter zich liet om naar Noorwegen te gaan. “Vier jaar geleden was ik ook al eens mee geweest met In The Same Boat. Daarna bleef het gevoel terugkomen dat ik nog eens terug wilde.”

Met grote evenementen op haar naam zoals SAIL Amsterdam 2025, haalt Eline enorm veel voldoening uit haar werk. Maar toch begon het weer te kriebelen. “Ik miste het buiten zijn, fysiek bezig zijn en dichter bij de natuur leven,” vertelt ze. Dus stapte ze op de trein naar Trondheim, in Noorwegen, waar haar avontuur begon.

Leven en werken op zee

In The Same Boat werkt aan een plastic vrije wereld, door de Noorse kustlijn, wat zo’n 10% is van de wereldwijde kustlijn schoon te maken én te houden. Vrijwilligers leven op zeilboten, waardoor ze naar de meest afgelegen, maar vaak ook meest vervuilde gebieden kunnen komen. Het leven aan boord is simpel, maar intens. Je leeft dicht op elkaar, deelt kleine hutten en bent constant afhankelijk van het weer en van elkaar.

“Wij waren soms met tien of elf mensen op één boot. In Nederland woon ik alleen in een appartement, dus dat was in het begin best wennen,” zegt Eline lachend. “Maar juist doordat je zo dicht samenleeft, ontstaat er een unieke dynamiek waarin je jezelf en de ander beter leert kennen en echt naar elkaar om kijkt.”

Meer dan 1000 kilo afval per dag

De vrijwilligers logeren op de zeilboten, die voor de kust voor anker liggen. Elke ochtend bepaalt de schipper, op basis van wind en golven, waar die dag opgeruimd wordt. Met een kleinere werkboot worden groepjes vrijwilligers afgezet op afgelegen stukken kust.

“Je weet nooit wat je gaat aantreffen,” vertelt Eline. “Sommige plekken liggen helemaal vol met afval. Vooral tussen spleten van rotsen blijft veel afval hangen. Op een dag vinden we soms meer dan 1000 kilo.”

Hoe komt al dat afval bij de Noorse kust?

Veel mensen vragen haar waarom juist Noorwegen zo vervuild is. “Mensen denken vaak dat het daar nog helemaal puur natuur is. Maar door de golfstromen spoelt enorm veel afval vanuit zee aan op de Noorse kust. Daarnaast wordt er voor de Noorse kust ook veel gevist, waardoor je er ook veel visserijafval vindt.”

“De Nederlandse kust heeft een hele andere structuur, waardoor er minder afval ‘achterblijft’, maar op de rotsachtige stranden van Noorwegen blijft het makkelijk hangen. Je vindt er de gekste dingen. Van een stofzuiger tot een koelkast tot een pakje Bona uit Nederland.”

Lunchen op plekken waar bijna niemand komt

Rond half één is het tijd voor lunch. Buiten, ergens tussen de rotsen, met uitzicht op fjorden en zee.“Dat was altijd mijn favoriete moment van de dag,” zegt Eline. “Gewoon een zelfgesmeerde boterham eten op een plek waar bijna geen mens komt en waar de natuur de dienst uit maakt. Dan realiseer je je hoe bijzonder het is waar je bent.”

Na de lunch gaat het werk verder totdat de boot vol ligt met afvalzakken, netten en plastic. Weer terug in de haven vormen de vrijwilligers meestal een menselijke ketting om alles in containers te laden. “Dan ben je echt kapot, maar ook voldaan. Er ontstaat een soort mentale rust na die fysieke inspanning.”

Mentale rust: minder ruis, meer ruitmte

Terug op de zeilboot wordt er gekookt, samen gegeten en worden er verhalen en vondsten van de dag gedeeld. Daarna volgen rustige avonden: spelletjes, films kijken of soms iets doen in een dorpje in de buurt.

Wat Eline vooral meenam uit deze periode, was niet alleen het fysieke werk, maar ook de mentale rust. “Het klinkt misschien cliché, maar dit leven zorgt ervoor dat je veel meer in het moment bent,” zegt ze. “Je bent bezig met wind, regen, golven en samenwerken. Daardoor verdwijnen veel andere dingen naar de achtergrond.”

Volgens haar zit daar ook een belangrijke les in. “Ik merkte hoeveel ruis er normaal gesproken in mijn hoofd zit: Alle ballen die je hooghoudt, het leven kan best overweldigend zijn. Op zee en in de opruimbubbel waar je in leeft, viel dat weg. Door de vaste routine, het fysieke werk en het overzichtelijke leven werd het stil in mijn hoofd.”

En dat veranderde meer dan ze vooraf had verwacht. “Je ontdekt dat je veel meer aankunt dan je denkt. Ik ben fysiek sterker geworden, maar ook mentaal. Zelfredzamer. Creatiever in oplossingen bedenken. Dat neem ik allemaal mee terug naar Nederland.”

Inmiddels is ze weer druk bezig als duurzaamheidscoördinator voor evenementen.

Lees ook:
Robin fiets van Noorwegen naar Portugal om plastic op te ruimen.
Elanden, walvissen en het Noorderlicht. Tromsø heeft het allemaal.
Wildkamperen: dit moet je weten voor je gaat.