7 manieren om je stress te managen die echt werken

Laten we eerlijk zijn: het zijn stressvolle tijden op heel veel verschillende fronten. Er is oorlog, er is stijgende armoede, ongelijkheid. Er zijn grote ontwikkelingen op het gebied van AI, er zijn personeelstekorten en lange wachtlijsten, een woningtekort, prestatiedruk en dan hebben we het nog niet eens over alle persoonlijke stressfactoren die er sowieso altijd in een mensenleven zijn. Hoe ga je om met al die stress? In mijn jarenlange ervaring met yoga heb ik hiervoor een paar tools verzameld die ik graag met je deel.

1. We leven in het nu

Het meeste drama ontstaat in ons eigen hoofd, omdat we blijven malen over iets wat in het verleden is gebeurd of gezegd of omdat we allerlei mogelijke scenario’s proberen te bedenken voor de toekomst. Vaak persoonlijk, soms op wereldniveau. Ondertussen vergeten we in het hier en nu te zijn, terwijl juist dat zoveel rust kan brengen en ‘het nu’ feitelijk de enige realiteit is die we hebben. Een minuut geleden komt niet meer terug, hoe vaak je er ook over nadenkt en wat er over 5 minuten gebeurt hebben we niet in de hand, hoe vaak we het ook uitspelen in ons hoofd.

Dus verleg je aandacht naar: wat is er nu? Nu zit ik aan de keukentafel met de kat op de vensterbank achter me een artikel te typen met naast mij een verzameling groene planten en een dampende kop thee. Buiten ruist de regen en tjilpt een vogeltje. Een mees misschien? Als we het leven zo klein maken als het nu, voel je meteen een kalmte over je heen komen en hoef ik niet te stressen over het feit dat ik mijn kat straks mee moet nemen naar de dierenarts en dus in een kootje moet zien te krijgen…

2. Alles is tijdelijk

Die kalmte in het hier en nu vinden, is natuurlijk niet altijd even makkelijk. Want wat als je veel pijn hebt, bang bent of een gebroken hart hebt die je letterlijk de adem afsnijdt op dit moment. Dan helpt het mij altijd om te denken: alles is tijdelijk.

Voor sommige mensen kan die gedachte juist beangstigend zijn, omdat ze dit moment met deze mensen en dit leven niet willen verliezen. Maar in yoga (gestoeld op het boeddhisme) zeggen we: ons lijden wordt juist veroorzaakt omdat we krampachtig proberen vast te houden aan dat wat nu is óf juist wanhopig iets proberen te vermijden of weg te duwen.

Als we dat niet doen, in het moment zijn en accepteren dat alles tijdelijk is, in beweging blijft (stroomt) en dus voorbijgaat, dan helpt mij dat in ieder geval door de ergste momenten van stress heen. Een vraag die ik mezelf daarbij ook vaak stel: is deze stress van nu over 5 jaar nog zo belangrijk? Als de stress van nu over 5 jaar geen invloed meer heeft of zelfs uit je geheugen is verdwenen (bijvoorbeeld dat je je kat moet vangen), dan is het nu ook geen stress waard. Sta stil bij wat echt belangrijk is en laat je niet door je hoofd verleiden om dingen groter te maken dan ze misschien zijn. Oftewel: Don’t sweat the small stuff.

3. Probeer geen oordeel of mening te hebben

Daarbij is een andere factor, die ik van mindfulness heb geleerd, ook heel belangrijk: een neutrale geest. Vaak zijn dingen of gebeurtenissen en zelfs cijfers op zichzelf neutraal, maar wij zijn het zelf die er waarde en betekenis aan hechten, het labelen en er verhalen omheen verzinnen.

Wij vinden iets leuk of niet leuk, waardevol of niet waardevol, goed of slecht, veel of weinig. Dat kan iets simpels zijn als “Ik kan mijn tenen niet aanraken met mijn vingers omdat ik zo stijf ben en dat is niet goed.” Tot een sterkere variant “Ik heb echt heel slecht gepresteerd, ik kan dit niet, dit wordt nooit wat, ik ben een mislukkeling.”

Olympisch kampioen Eileen Gu kreeg de vraag voorgeschoteld bij het winnen van twee zilveren medailles of dat voor haar voelde als het verlies van twee gouden medailles. Ze vond dat, terecht, een belachelijke vraag. Want het winnen van een zilveren medaille is nog steeds een waanzinnige prestatie en ook al heb je al veel medailles op zak: je moet er elke keer weer staan. Zilver op zichzelf is neutraal. Het is geen goud, het is geen brons, maar het is zilver, wat staat voor een waanzinnige prestatie…

Interessante vraag is dan ook: wat als we ons oordeel loslaten? Dan kan je gewoon je tenen niet aanraken. Dan heb je deze maand gewoon wat minder verdiend dan vorige maand. Dan is het eten aangebrand. En het koffiekopje in duizend stukken uiteengespat op de plavuizen in de keuken of heb je een zilveren medaille gewonnen. Dat is alles. Geen betekenis verder.

4. Accepteer wat is

Een oordeel loslaten en met een neutrale geest de dingen bekijken betekent overigens niet dat je niks mag voelen of ervaren. Je kan teleurgesteld zijn of gefrustreerd, boos of verdrietig of juist euforisch. Dat is allemaal prima. Je word je daar gewoon bewust van, je erkent dat gevoel mét dezelfde compassie die je een ander zou geven (zonder oordeel) en je laat het dan weer los.

Net zoals je de gedachten die komen en gaan tijdens een meditatiesessie waarneemt en weer loslaat zonder op die trein te stappen en je te laten meenemen. Dat vergt veel oefening is mijn ervaring en lukt zeker heel vaak niet, maar zodra je daar met een neutrale geest naar kijkt – zonder oordeel, mening of verhaal – is dat dus ook helemaal okay.   

5. Je hebt geen invloed op de ander

Soms kan het leven overweldigend zijn. Daarin hebben we lang niet altijd invloed op wat er gebeurt of wat er gezegd wordt of hoe anderen zich gedragen. Waar we wél invloed op hebben is hoe we zelf omgaan met alles om ons heen. En daarbij geldt ook: als jij boos bent of gefrustreerd, heb vooral jijzelf daar last van, want jij draagt die energie met je mee en die emoties komen voort uit jou (getriggerd door iets buiten jou weliswaar).

Moet je ze dan negeren of wegduwen? Nee dus (zie mijn eerdere punt). Boos zijn is een neutrale emotie die niet per se onder andere emoties zoals compassie, liefde of blijdschap staat. Dat is een waarde die we er zelf aan hebben gegeven. Maar de vraag is wel: hoe lang wil je vasthouden aan die boosheid? En wat doe je met die boosheid? Uit je die, slik je die in, vertrouw je die toe aan papier, sport je het eruit of zet je het om in daden en zoek je naar een oplossing? Allemaal opties, jouw keuze.

6. Waar je aandacht aan geeft, groeit

Laatst zag ik iemand op Instagram de hersenen vergelijken met een algoritme op social media. Als je op Instagram of TikTok scrollt en je blijft hangen bij bepaalde filmpjes (bijvoorbeeld kattenfilmpjes), dan denkt het algoritme: dit is blijkbaar wat je interessant vindt, hier krijg je meer van.

Je zou kunnen zeggen dat je hersenen ook zo werken. Als je je veel ergert aan asociaal gedrag in het verkeer – om maar wat te noemen – dan geef je daar aandacht aan en zie je nog meer asociaal gedrag in het verkeer. Want blijkbaar ga je hier op aan en krijg je er dus meer van.

Net zoals zwangere vrouwen overal zwangere vrouwen zien: het is maar net waar je je aandacht aan geeft en langer bij stil blijft staan. Bij hetkanWEL proberen we stil te staan bij alle projecten en initiatieven die WEL goed gaan en dat helpt, want als je daar op gefocust bent zie je er steeds meer van en geloof ons: dat is veel beter voor je stressniveau dan focussen op dat wat mis gaat.

Lees ook: 7 manieren om negatieve denkpatronen te doorbreken

7. Ga naar buiten, beweeg en adem!

Tot slot is stress ook gewoon een kwestie van energie in je lijf. Je voelt letterlijk je keel samenknijpen, je hart sneller kloppen, buikpijn… Een goede manier om dat los te laten is door letterlijk te bewegen en naar buiten te gaan, liefst de natuur in.

Dus of het nou regent, sneeuwt of de zon schijnt: ga de natuur in, laat je stress bij elke stap een beetje meer los en adem het eruit. Bij elke inademing creëer je ruimte in je lijf (en dus in je hoofd), bij elke uitademing laat je los. Het knuffelen van een boom (als je durft ;-)) kan daarbij heerlijk zijn, net als letterlijk de aarde aanraken. Dat klinkt misschien zweverig, maar het helpt om alles weer in perspectief te zien en te aarden.

Deze 7 tips zijn natuurlijk allemaal een kwestie van oefenen: soms lukt het beter dan andere keren. Maar als je ze in de praktijk blijft brengen, merk je vanzelf dat je je stress iets beter de baas kan blijven.

Lees ook: Bosbaden kan ook in de stad, gids Eefje legt uit hoe het werkt. En: Buitenpsycholoog Maaike neemt je mee de natuur in om je te helpen omgaan met stress.

Hoe ga jij om met stress? Laat het ons weten door je reactie achter te laten in de comments hieronder.