Drinken we straks allemaal ons eigen regenwater?

Drinken we straks allemaal ons eigen regenwater? In Nederland valt de regen nog steeds met enige regelmaat met bakken uit de lucht. Soms zo veel dat het riool het niet aankan en straten en kelders onderlopen.

Tegelijkertijd hebben we steeds vaker te maken met droge periodes en dalende grondwaterstanden. Het lijkt misschien tegenstrijdig, maar ook in Nederland staat onze zoetwatervoorraad onder druk. Schoon drinkwater uit de kraan lijkt vanzelfsprekend, maar dat is het allang niet meer. Hoe gaan we om met te veel én te weinig water? En welke oplossingen zijn er inmiddels?

Een gemiddeld Nederlands huishouden gebruikt per dag 120 liter drinkwater per persoon per dag. We hoeven de kraan maar open te doen en we hebben drinkwater. We kunnen ermee koken, douchen, de was doen en we trekken er zelfs de wc mee door. Een echte luxe als we het vergelijken met de rest van de wereld waar, in een groeiend aantal landen, waterschaarste een steeds groter probleem vormt.

Extreme droogte

Een derde van de wereldbevolking heeft geen garantie op schoon drinkwater en een miljard mensen leeft helemaal zonder. NASA waarschuwde in mei 2018 al dat tekorten aan schoon water deze eeuw de grootste uitdaging voor ons allemaal zal zijn. In datzelfde jaar keek de wereld naar Kaapstad, waar inwoners aftelden naar ‘Day Zero’: de dag waarop er geen water meer uit de kraan zou komen.

Die crisis werd ternauwernood afgewend, maar het liet zien hoe kwetsbaar watervoorzieningen zijn. Wereldwijd merken we dat al met extreme droogte in bijvoorbeeld Marokko, India, Spanje, Iraq, Zuid-Afrika of Mozambique. In die landen drogen de natuurlijke voorraden op.

Sindsdien zien we steeds vaker extreme droogte — niet alleen ver weg, maar ook in Europa. Denk aan Spanje, Frankrijk en Italië, maar ook aan de droge zomers in Nederland zelf.

Klimaatverandering speelt hierin een grote rol: langere droogteperiodes worden afgewisseld met korte, hevige regenbuien. Het gevolg? Water stroomt snel weg, in plaats van dat het wordt opgenomen in de bodem. En ook Nederlandse waterbedrijven sloegen de afgelopen jaren meerdere keren alarm: als we niets doen, kunnen er binnen enkele jaren tekorten ontstaan.

Daarnaast dreigt er na netcongestie nu ook watercongestie. Bedrijven krijgen steeds vaker geen drinkwateraansluiting meer, terwijl de vraag blijft groeien en beleid achterblijft. De oplossing ligt niet alleen in meer produceren, maar juist in slimmer omgaan met water – met duidelijke regels en systemen, zoals in België, waar regenwater standaard wordt hergebruikt.

De boodschap is duidelijk: water besparen is niet alleen iets voor de overheid — het is iets van ons allemaal.

Drie oorzaken van groeiende waterproblemen
De druk op onze watervoorraad neemt toe door drie belangrijke factoren:
Klimaatverandering
Minder gelijkmatige regen en meer extremen zorgen ervoor dat natuurlijke buffers minder goed worden aangevuld.
Groeiende vraag
Door bevolkingsgroei, industrie en woningbouw stijgt het waterverbruik. Het RIVM verwacht dat de vraag naar zoetwater in 2030 flink hoger ligt dan nu.
Vervuiling
Stoffen uit landbouw, industrie en huishoudens vervuilen ons water. Daardoor wordt het steeds moeilijker én duurder om drinkwater te produceren.

Natuurlijke voorraden raken op

De natuurlijke zoetwatervoorraden liggen voor 95 procent in de grond opgeslagen. We gebruiken alleen veel meer water dan er wordt bijgevuld door regenval. Deze voorraden raken dus langzaam op. 70 procent van onze watervoorraden gebruiken we voor de landbouw en door de droogte staat de wereldwijde voedselvoorziening onder druk en dat heeft weer invloed op de economische ontwikkelingen. Of er nou te veel of te weinig regen in een land is, hoe kunnen we het oplossen?

Slimme manieren om water te winnen

Gelukkig wordt er wereldwijd gewerkt aan innovatieve oplossingen:

Water uit lucht

Bedrijven zoals Watergen halen water uit luchtvochtigheid. Deze techniek wordt steeds vaker ingezet in droge gebieden en bij rampen.

Water uit zon, lucht en zout

Nieuwe systemen gebruiken zonenergie om water uit lucht en zout te winnen — vooral interessant voor landbouw in droge gebieden.

Mist als waterbron

Met zogenoemde ‘fog catchers’ wordt water uit mist gehaald, bijvoorbeeld in Chili en Marokko. Een eenvoudige maar effectieve oplossing.

Regenwater drinken

In Nederland zijn er technieken die je kunnen helpen om je eigen regenwater te zuiveren, zodat je het kunt drinken. Dat kan door regenwater via de dakgoot op te vangen in een tank. Het omzetten van regenwater in drinkwater gaat alleen niet vanzelf. De regen wordt in de atmosfeer verontreinigd. Ook in de dakgoot kan het allerlei viezigheid meenemen. Het moet dus heel goed gefilterd worden.

Filters zijn noodzakelijk

Regenwater kun je zuiveren met een ultrafiltratie-membraan. Dit filter scheidt het water van de bacteriën en andere opgeloste stoffen. Je kunt het regenwater vervolgens bewaren in een vat, maar het moet constant gemonitord worden. Voor de meeste huishoudens is dat niet praktisch, want het is duur en kost veel tijd. Daarnaast kun je het water alleen voor eigen gebruik drinken.
Wat op dit moment voor individuele huishoudens heel goed werkt, zijn installaties die je regenwater opvangen en zuiveren, zodat je er de wc mee kunt doortrekken, je wasmachine op kunt laten draaien en je huis mee kunt schoonmaken.

Water besparen

Regenwater om te drinken is op dit moment nog duur en onderhouds-intensief. Maar je wc ermee doorspoelen kan al wel. Beter is het om water te besparen. Als iedereen dat zou doen, besparen we samen honderden miljoenen liters per dag.

Een paar simpele voorbeelden:

Korter douchen: 1 minuut minder = ~7 liter bespaard
Water opvangen terwijl je wacht op warm water
Lekkages opsporen: kan honderden liters per jaar schelen
Regenton gebruiken voor tuin en schoonmaak
Gieter i.p.v. tuinslang (scheelt tot 100 liter per kwartier)
Bewust je wc doorspoelen of kiezen voor een spaarknop

Off the grid wonen

Als je volledig off the grid wilt wonen, kun je er dus voor kiezen om je regenwater te zuiveren tot drinkwater, maar moet je wel bereid zijn om er voor te betalen. Toch is deze ontwikkeling heel positief. Juist voor landen waar het veel regent, maar geen schoon drinkwater is, is het een oplossing.

De komende paar jaar is het in Nederland niet waarschijnlijk dat we massaal direct ons regenwater zullen drinken, maar wellicht wordt ons regenwater op termijn op grote schaal door de waterbedrijven opgevangen en gezuiverd. Op deze manier helpen we het natuurlijke proces een handje. Tot die tijd kunnen we het riool ontlasten en minder water gebruiken als we ons regenwater opvangen en bijvoorbeeld gebruiken om de tuin mee te sproeien, want als we het op wereldschaal bekijken, is zuinig omgaan met ons drinkwater van groot belang.