Snakt jouw straat naar meer groen? Deze zomer laat zien waarom vergroenen zo belangrijk is

Deze zomer liet weer eens voelen wat een versteende omgeving betekent. Juni was de op één na warmste juni sinds het begin van de metingen in 1901. Tijdens de hittegolf van 18 tot en met 29 juni tikte het kwik in Limburg 39,4 graden aan en gaf het KNMI voor het eerst code rood af vanwege extreme hitte. Tegelijk was juni vrij nat en trokken er meerdere zware onweersbuien over het land. En deze maand begon juist met aanhoudende droogte en watertekorten.

Meer groen is hard nodig bij extreem weer

De extremen van deze zomer merk je vooral in onze versteende straten. Tegels, asfalt en gebouwen warmen op en houden die warmte vast. Bij een flinke bui kan regenwater bovendien minder makkelijk de bodem in. Bomen, struiken en planten zorgen voor schaduw en verkoeling en geven regenwater meer ruimte. 

Toch worden Nederlandse steden juist steeds steniger. Uit onderzoek van Natuur & Milieu¹ blijkt dat 54 procent van de buurten in de 32 grootste gemeenten als versteend wordt aangemerkt. Tussen 2019 en 2024 is de verstening sterk toegenomen. Voor grotere parken, extra bomen en de inrichting van straten zijn gemeenten aan zet. Rond je eigen huis kun je gelukkig zelf al beginnen. Voor meer groen heb je echt geen grote tuin nodig.

Welke plek kan een tegel missen voor meer groen?

Loop eens een rondje om je huis en kijk naar alle verharde stukken. Heb je echt de hele voortuin nodig om fietsen neer te zetten? Moet dat pad twee meter breed zijn? En die strook tegels tegen de gevel: loop je daar ooit?

Een paar tegels verwijderen levert al ruimte op voor meer groen. Denk aan vaste planten, kruiden of een kleine struik. Bovendien kan regenwater daar rechtstreeks de bodem in. Begin gerust klein. Een border van een halve meter breed is een stuk behapbaarder dan op zaterdagmorgen enthousiast je halve tuin openbreken en je om drie uur afvragen waar je aan begonnen bent. Heb je de smaak te pakken? Hier vind je een 5-stappenplan om tegels uit je tuin te halen en er groen voor terug te zetten.

Maak van een kale gevel een groene plek

Geen voortuin? Dan is een geveltuin de overweging waard. Met vaste planten, kruiden of klimplanten maak je van een kale muur een stuk levendiger straatbeeld en zorg je voor meer groen. Controleer vooraf wel de regels van je gemeente, want niet overal mag je zomaar tegels uit de openbare stoep halen. Kijk ook hoeveel zon de plek krijgt. Want een gevel op het zuiden vraagt om andere planten dan een donkere muur waar nauwelijks direct zonlicht komt.

Wil je met klimplanten de hoogte in, dan hoef je ze niet per se rechtstreeks tegen de muur te laten groeien. Een los klimrek of spandraden geven planten houvast en maken onderhoud aan de gevel makkelijker.

Is de gevel zelf toe aan een renovatie, dan kun je vergroening meteen meenemen in het plan. Denk daarbij ook aan hoeveel onderhoud een materiaal later vraagt. Bij sommige soorten kunststof gevelbekleding is periodiek schilderen bijvoorbeeld niet nodig. Dat maakt zo’n gevel onderhoudsarm. Voor meer groen kun je vervolgens ruimte houden aan de voet van de gevel of een aparte constructie voor klimplanten plaatsen. Zo hoeven renovatie en vergroening elkaar niet in de weg te zitten.

Gebruik je balkon of zelfs het dak voor meer groen

Een plat dak van een schuur, aanbouw of carport kan soms worden voorzien van sedum of andere dakbeplanting. Zo voeg je groen toe zonder dat het extra ruimte op straat of in de tuin kost. Een groendak aanleggen heeft daarbij meer voordelen. Het kan regenwater tijdelijk vasthouden, zorgt op warme dagen voor verkoeling en biedt voedsel en beschutting aan insecten. 

Met potten, klimplanten en bakken aan een stevig balkonhek kun je op een paar vierkante meter behoorlijk wat groen kwijt. Kies liever een paar grote bakken dan een verzameling kleine potjes: die drogen tijdens hete en droge periodes razendsnel uit.

Vang regenwater op

Dat we deze zomer met droogte te maken hebben, betekent niet dat er geen kans op wateroverlast meer is. In ons veranderend klimaat kunnen we zowel een grotere kans op zomerdroogte als hevige neerslag verwachten. Groen rond je huis helpt bij allebei. Regen die in een border of geveltuin valt, hoeft niet rechtstreeks het riool in. Met een regenton kun je bovendien een deel bewaren voor droge dagen. Heb je ruimte, laat een regenpijp dan uitkomen in een groenstrook, wadi of andere plek waar het water rustig de grond in kan trekken. Let daarbij op dat water niet tegen de fundering of gevel blijft staan. Groen is fijn, vochtproblemen iets minder.

Wat is er buiten je eigen erf mogelijk?

Soms liggen de interessantste vierkante meters voor meer groen net buiten je tuinhek. Denk aan een kale boomspiegel voor de deur, een brede versteende stoep of een vergeten stukje grond aan het einde van de straat. Steeds meer gemeenten hebben regelingen waarmee bewoners een boomspiegel mogen beplanten, een geveltuin kunnen maken of een stukje openbaar groen kunnen adopteren. Zoek op de website van je gemeente naar termen als ‘geveltuin’, ‘boomspiegel’, ‘groen adopteren’ of ‘vergroen je buurt’.

Nog leuker wordt het als buren meedoen. Eén geveltuin valt op, een hele rij geveltuinen verandert het aanzien van een straat. Je kunt planten en stekjes delen, samen een regenton of plantenbak regelen of bij de gemeente aankloppen met een groter idee.

Onderhoudsarm kan ook groen zijn

Een belangrijke reden om tuinen, gevels en andere delen rond het huis te verharden, is gemak. Maar meer groen in de tuin hoeft echt geen bijbaan te worden. Geen zin om ieder weekend met een snoeischaar in de weer te zijn? Met sterke vaste planten, bodembedekkers en struiken kun je een tuin maken die na de eerste periode relatief weinig aandacht vraagt.

Ook bij een verbouwing kun je vooraf nadenken over onderhoud. Leveranciers zoals Heering bieden bijvoorbeeld gevel- en dakrandproducten waarbij schilderwerk beperkt of niet nodig is. Kijk bij materiaalkeuzes naast onderhoud ook naar levensduur, repareerbaarheid en wat er aan het einde van de gebruiksduur met het materiaal gebeurt. Een materiaal is tenslotte niet alleen op basis van één eigenschap duurzaam te noemen.

Elke vierkante meter telt

Het tekort aan groen in Nederlandse steden verdwijnt niet doordat jij drie tegels uit de voortuin haalt. Daarvoor is een veel grotere aanpak nodig. Gemeenten, woningcorporaties, projectontwikkelaars en andere grondeigenaren zullen veel meer ruimte voor bomen en planten moeten maken. Maar juist al die kleine stukjes rond woningen met meer groen vormen samen natuurlijk een behoorlijk oppervlak. Dus kijk eens naar de vierkante meters rond je eigen huis. Waarschijnlijk kan je tuin best een paar tegels missen.

1. https://natuurenmilieu.nl/publicatie/tekort-aan-groen-in-nederlandse-steden ↩︎