Hoeveel schoenen heb je eigenlijk nodig? Kilometers als maatstaf

We hebben het vaker over tweedehands kleding, fast fashion en hoeveel nieuwe kledingstukken per jaar genoeg zijn. Maar hoe zit het eigenlijk met schoenen? Misschien wel het meest intensief gebruikte onderdeel van je garderobe.

Ze dragen je gewicht. Ze vangen regen, stoeptegels, grindpaden en kantoordagen op. Ze slijten. Dat maakt vervanging soms heel logisch. En tegelijkertijd groeit de wereldwijde productie nog altijd. Dus hoeveel schoenen heb je eigenlijk nodig?

Hoeveel schoenen hebben we gemiddeld?

Internationale cijfers laten zien dat het gemiddelde schoenenbezit ergens tussen de 7 en 20 paar per persoon ligt. Dat verschil zegt vooral iets over hoe uiteenlopend onze levens zijn. Klimaat, werk, sport, inkomen, smaak: het speelt allemaal een rol.

Jaarlijks worden wereldwijd meer dan 21 miljard paar schoenen geproduceerd en dit aantal blijft stijgen. Tegelijkertijd is het systeem zo ingericht dat meerdere paren per persoon normaal zijn. Sneakers voor dagelijks gebruik. Iets netters. Iets voor slecht weer. Iets voor sport. En soms nog een paar dat gewoon leuk was.

Schoenen zijn geen bijzaak meer

De Europese Unie werkt inmiddels aan methodes om de milieu-impact van kleding en schoeisel over de hele levenscyclus beter inzichtelijk te maken. Dat is veelzeggend. Schoenen worden serieuzer genomen in duurzaamheidsbeleid. En terecht. Ze bestaan vaak uit meerdere materialen: rubber, kunststof, textiel en verschillende lijmlagen. Die combinatie maakt recycling ingewikkeld. Verreweg de meeste schoenen eindigen dan ook bij het restafval.

Wat maakt schoenen anders dan kleding?

Een extra trui koop je vooral omdat je ‘m mooi vindt of goed combineert. Bij schoenen werkt dat iets anders doordat ze een andere rol hebben. Ze bepalen hoe je loopt, staat en beweegt. Dat maakt ze functioneler dan veel andere kledingstukken. 

Schoenen vormen zich bovendien naar je voeten. De zool slijt op jouw manier van lopen. Het materiaal rekt op jouw drukpunten. Dat maakt ze persoonlijker dan een jas of blouse, en daardoor ook minder vanzelfsprekend om door te geven. Je kunt een trui wassen en opnieuw dragen, maar een ingelopen schoen voelt al snel als iets van iemand anders.

Je voeten bepalen meer dan je denkt

Wie een paar schoenen draagt dat niet goed zit, merkt dat meteen. Blaren. Soms zelfs klachten in knieën of rug. Op dat moment verdwijnen idealen naar de achtergrond. Comfort wint het altijd van goede bedoelingen.

Daarom zie je dat veel mensen uiteindelijk terugvallen op een of twee paar schoenen die écht lekker zitten. Dat is waarschijnlijk ook de reden waarom modellen zoals Skechers dames populair zijn. Dit soort schoenen zijn vooral ontworpen om lange dagen vol te houden. 

En precies daar wordt het interessant.

Want naast die vaste favoriet staan er vaak nog andere paren in de kast. Schoenen die alleen bij één outfit passen. Hakken die ooit voor een gelegenheid zijn gekocht, maar zelden de deur uitkomen. Een paar dat in de uitverkoop onweerstaanbaar leek, als ‘voor erbij’.

Als één paar het grootste deel van je dagelijkse kilometers opvangt, wat zegt dat dan over de rest van je collectie?

Hoeveel schoenen is dan genoeg?

Er bestaat geen vast duurzaam getal dat voor iedereen van toepassing is. Vijf paar is niet automatisch beter dan tien. Het hangt af van hoe je leeft. Werk je buiten? Fiets je elke dag? Wandel je veel? Heb je één paar voor alles of wissel je om slijtage te spreiden? Context doet ertoe.

Toch kun je er op een praktische manier naar kijken. Voor veel mensen bestaat de basis uit:

• Een dagelijks comfortabel paar
• Een paar voor nat of koud weer
• Eventueel een sport- of werkspecifiek paar

Alles daarboven is aanvulling. Dat mag. Maar het is interessant om eerlijk te kijken hoeveel paren daadwerkelijk uren maken.

De vragen die interessanter zijn dan het aantal

Om te bepalen hoeveel schoenen je nodig hebt, kun je je beter vragen stellen als:

• Draag ik dit paar minimaal één seizoen echt regelmatig?
• Zou ik ze opnieuw kopen als ze vandaag kapotgaan?
• Kan ik ze laten repareren in plaats van vervangen?

Onderzoek laat zien dat een groot deel van de milieu-impact van schoenen in de productiefase zit. Dat betekent dat langer dragen direct effect heeft.

Minder schoenen, meer gebruik

Wereldwijd belanden enorme aantallen schoenen op de afvalberg. Een paar dat drie jaar meegaat in plaats van één, vermindert de jaarlijkse vraag naar nieuwe productie aanzienlijk. Dat vraagt geen minimalistische capsule-collectie. Het vraagt dat je bij aankoop denkt: ga ik hier echt op lopen? En dat je bij slijtage eerst kijkt naar reparatie.

Misschien is de vraag dus niet hoeveel schoenen, maar waarom…

Schoenen zijn gemaakt om kilometers te maken. Misschien is dat een betere maatstaf dan het aantal in je kast. Niet hoeveel schoenen je hebt, maar hoeveel echt gebruikt worden. En welke staan vooral te wachten op die gelegenheid die zelden komt?

Gebruikte bronnen:

• https://www.mdpi.com/2071-1050/16/14/6094
• https://runrepeat.com/footwear-production-statistics
• https://environment.ec.europa.eu/news/new-eu-rules-measuring-environmental-impact-clothes-and-shoes-2025-06-25_en
• https://www.researchgate.net/publication/382350503_Environmental_Impact_of_Footwear_Using_Life_Cycle_Assessment-Case_Study_of_Professional_Footwear