Mensenpoep als mest: goed idee of niet?

“Dit wil ik dus niet!” De buurvrouw wees met een armgebaar naar de net door ons aangelegde tuin in de straat, waar twee parkeerplekken plaats hadden gemaakt voor een groene oase in de dop. Ze zag de verwarring op mijn gezicht. “Die strontlucht!” lichtte ze toe, want de plantjes wilde ze wel, maar de poeplucht niet. Die werd veroorzaakt door mest.

Nadat de straatstenen waren weggehaald en het zand was afgegraven was er aarde gestort en daarna compost. Toen de aannemer de biologische plantjes kwam afleveren, leverde hij er ook een zak mestkorrels bij, zodat de plantjes goed konden groeien in deze versteende omgeving. En dat stonk. Niet heel lang, maar toch, het stonk.

Wat me – en nu gaat het ranzig worden – op de volgende vraag bracht: waarom gebruiken we eigenlijk wel dierlijke stront om plantjes te laten groeien, maar geen menselijke poep? Niet dat ik dit per se een aanlokkelijk idee vind (ik kan me zo ongeveer voorstellen wat voor reactie dat zou uitlokken bij zowel mijzelf als mijn buren), maar is menselijke poep überhaupt geschikt om het land mee te bemesten?

Experiment met menselijke poep als mest

Een heel erg gek idee is dit niet, want wetenschappers van de Universiteit van Hohenheim deden een paar jaar geleden een veldexperiment waarbij ze vier verschillende soorten mest gebruikten bij het telen van witte kool. Drie daarvan waren op basis van gerecyclede menselijke afvalstoffen (poep en urine). Hieruit kwam naar voren dat alleen mensenpoep het minste opleverde, maar mensenpoep in combinatie met urine werkte wel.

Het gebruik van mensenpoep als mest kan op de lange termijn zelfs het koolstofgehalte in de bodem verhogen, wat nodig is voor een klimaatbestendige voedselproductie. Maar, hoor ik je nu denken (want zelf denk ik dat ook): hoe zit het dan met de medicijnresten in menselijke poep en urine? Komt dat dan niet in de bodem en dus in de planten terecht, zoals de witte kool, die we dan vervolgens opeten?

Hoe zit het met medicijnresten?

In dit experiment werden inderdaad sporen van ibuprofen en van het epilepsiemedicijn carbamazepine teruggevonden in de kool, maar in zulke kleine hoeveelheden dat je meer dan een half miljoen kolen zou moeten eten om tot de hoeveelheid van 1 pil te komen. Daarbij -zit ik me nu even hardop af te vragen – gebruiken koeien en varkens toch ook medicijnen? Sinds 2008 zijn de regels voor medicijnen voor dieren die eten produceren (of zelf eten worden) strenger, waardoor er minder medicijnresten in de mest zitten, maar helemaal weg? Nee.

Waarom moeten we dit willen met mensenpoep?

Dan is de vraag natuurlijk nog waarom je überhaupt mensenpoep zou willen gebruiken als mest. Netjes door de wc spoelen en nooit meer over nadenken is ook wel een fijn idee. Maar mensenpoep is een rijk bron van voedingsstoffen om de bodemvruchtbaarheid te verbeteren. Dat blijkt uit onderzoek van de Wageningen University & Research. Bovendien maakt het ons minder afhankelijk van kunstmest en voorkomt het dat waardevolle grondstoffen in het riool verdwijnen.

Een middeleeuwse traditie

Een nieuwe idee is het gebruik van menselijke poep als mest dan ook niet bepaald. In de Middeleeuwen werd de stront uit de beerput ook al over het land uitgereden. Pas aan het einde van de 19^e eeuw stopten we  met het gebruiken van onze eigen poep en plas als mest toen in 1859 riolering werd aangelegd en een paar jaar later de eerste kunstmest werd ontwikkeld.

Nou is de landbouw sinds die tijd natuurlijk wel drastisch veranderd en geïntensiveerd én zijn we met veel meer mensen op dat hele kleine stukje aarde gaan wonen waardoor ook het gebruik van dierlijke mest aan strenge regels gebonden is qua hoeveelheid (vandaar ook dat mestoverschot).

In Nederland hebben we een hele uitgebreide hygiëne wetgeving, dus je kan niet zomaar grootschalig mensenpoep en plas opvangen en tot mest verwerken en over het land uitrijden. Niet heel gek ook, gezien het feit dat in vroeger tijden veel mensen overleden aan ziekten die werden overgedragen via de ontlasting, zoals cholera. Nog even helemaal los van het feit dat we dat ook gewoon een ranzig idee vinden.

Buiten het rioolstelsel om

Een ander aspect is dat onze poep en plas nu over het algemeen in het riool terecht komt waar het gemengd wordt met allerlei afval uit de industrie. Hierdoor krijg je ook zware metalen in het slib die er lastig uit te filteren zijn, net als de medicijnresten trouwens. Menselijke poep kán dus gebruikt worden, maar alleen als het niet door het rioolstelsel gaat. En dan nog is het de vraag of het rendabel is om te doen, want de manier waarop we het systeem nu hebben ingericht is het goedkoper om kunstmest te kopen… Toch kennen we verhalen van offgrid wooncommunities die hiermee experimenteren.

Wat vind jij: menselijke poep op het land een goed of slecht idee? Of misschien werk jij al met menselijke poep als mest? Deel dan hieronder in de comments je ervaringen. We zijn heel benieuwd!

Lees ook: Hoe duurzaam is potgrond eigenlijk?