Hoe vers is vers? Leer weer vertrouwen op je zintuigen (en gooi minder eten weg)

Vroeger, bij mijn oma, werd eten nooit weggegooid. Als ze appelmoes op tafel zette en er zat een beetje schimmel op, dan haalde ze dat er gewoon af. “De rest is prima”, zei ze, en hup, daar lag een schep appelmoes op mijn bord. Ik vond het doodnormaal.

Nou is beschimmelde appelmoes niet bepaald aan te raden, want bij natte producten (zoals ook bij smeerkaas en jam) kan de schimmel zich ongezien door het hele product verspreiden. Wat we er wel van kunnen leren is dat je zintuigen vaak betrouwbaarder zijn dan de houdbaarheidsdatum op de verpakking. Hoe doe je dat en wat zijn eigenlijk de verschillen tussen de houdbaarheidsdatums?

Wat betekent ‘vers’ eigenlijk nog?

‘Vers’ is zo’n woord dat we allemaal gebruiken, maar dat in de praktijk behoorlijk rekbaar blijkt. Veel producten hebben een langere reis achter de rug dan je aan de buitenkant ziet, en toch zijn ze nog prima te eten. Het gaat dus niet om het moment van oogsten of produceren, maar om de staat waarin het bij jou thuis aankomt.

Vers fruit is niet altijd vers: en dat is oké

Een tros bananen uit de supermarkt ziet er misschien stralend uit, maar heeft er vaak al duizenden kilometers op zitten. En die appel in de winkelmand? Grote kans dat hij maanden geleden geoogst is en in een koelcel heeft liggen ‘slapen’. Toch blijft het vers fruit, zolang het goed smaakt en ruikt. ‘Vers’ betekent dus niet per se “net geoogst”, maar dat de kwaliteit nog goed is.

Door fruit slim te bewaren (appels niet naast bananen, zacht fruit niet op de tocht, citrus liever buiten de koelkast) blijft het langer op z’n best. Een sinaasappel die net wat droger wordt? Nog prima. Een aardbei met schimmel? Dat betekent niet dat je het hele bakje hoeft weg te gooien. Bij hard fruit kun je de beschimmelde plek zelfs wegsnijden.

THT of TGT: een wereld van verschil

We zijn een land van keurige etikettenlezers, maar vraag een willekeurige Nederlander naar het verschil tussen THT en TGT en de kans is groot dat je een aarzelend antwoord krijgt. Volgens de stichting Samen Tegen Voedselverspilling kan meer dan de helft het verschil tussen de datums niet goed uitleggen. Daardoor gooit bijvoorbeeld 8% van de Nederlanders een product direct weg, waarvan de ‘ten minste houdbaar tot’-datum verstreken is. Terwijl je dit vaak nog prima kan eten of drinken.

De verschillen tussen houdbaarheidsdatums

THT betekent Ten minste Houdbaar Tot. Het gaat om kwaliteit. Na deze datum kan de smaak wat achteruitgaan, maar het product is vaak nog prima te eten.

TGT betekent Te Gebruiken Tot. Dit is een veiligheidsdatum. Producten met TGT (zoals ei, vlees of vis producten) kunnen na de datum ziekteverwekkers bevatten die je niet ziet of ruikt. Daarom staat er een handje bij: niet meer gebruiken na deze dag.

Oftewel: THT geeft richting, TGT is een duidelijke grens.

Let op de verpakking, maar vertrouw vooral je zintuigen

De afgelopen jaren zijn de verpakkingsiconen vernieuwd om het makkelijker te maken: een oog, een neus en een mond herinneren je eraan dat je vaak prima zelf kunt beoordelen of iets nog eetbaar is. Eten leeft, verandert, en verliest soms wat kwaliteit, zonder dat het meteen gevaarlijk voor je gezondheid is.

Een paar simpele voorbeelden:

• Zuivel: ruikt het fris en zie je geen klontjes? Gewoon gebruiken.
• Brood: droog of oud is niet bedorven. Van oud brood maak je croutons, wentelteefjes of paneermeel.
• Groenten: een slappe wortel pept op in een pan soep. Een iets verkleurde paprika doet het nog uitstekend in een pastasaus.
• Chips: minder knapperig betekent geen gevaar, alleen iets minder feest.

Bij twijfel: weggooien. Mensen met een verzwakt immuunsysteem, ouderen en zwangeren doen er goed aan extra voorzichtig te zijn.

Ook slim bewaren voorkomt verspilling

Het grootste deel van voedselverspilling thuis heeft eigenlijk weinig met data te maken, maar met hoe we eten bewaren. De Bewaarwijzer is hierbij een heel handig hulpmiddel. Zo weet je precies hoelang en waar je een geopend product het beste kunt bewaren.

Een restje pasta, rijst, saus of soep? Invriezen maar. Nieuw brood dat je vandaag of morgen niet meteen eet, kun je het beste gelijk invriezen. En een halve courgette, drie champignons en wat spinazie klinkt als niks, maar samen is het een prima omeletvulling!

Lees ook: Een slim weekmenu, zo kook je meer met minder ingrediënten en minder verspilling.