Drinkwatertekort: korter douchen helpt echt – en nog 6 simpele tips van Madelon Vink

Nederland is een waterland en er komt weer regen aan. Toch klinkt na weken van droogte steeds vaker de oproep om zuinig te zijn met drinkwater. Hoe kan dat? Dreigt er echt een drinkwatertekort? En heeft het überhaupt zin als jij twee minuten korter doucht of de tuinslang een dag laat liggen?

“Absoluut,” zegt Madelon Vink, manager communicatie & public affairs van Vewin, de branchevereniging van de Nederlandse drinkwaterbedrijven. “Iedere kleine besparing lijkt misschien onbeduidend, maar als 18 miljoen mensen meedoen, maken we samen een enorme impact.”

Die oproep komt niet uit de lucht vallen. Tijdens warme en droge periodes gebruiken we juist méér water: we douchen vaker, sproeien de tuin en vullen zwembadjes. Tegelijkertijd staat de drinkwatervoorziening steeds meer onder druk. Volgens de Landelijke Coördinatiecommissie Waterverdeling is het watertekort deze zomer groter dan normaal. Door klimaatverandering, een groeiende bevolking en een stijgende watervraag wordt zorgvuldig omgaan met drinkwater steeds belangrijker.

Gelukkig betekent dat niet dat er morgen geen water meer uit de kraan komt. Nederland heeft deze zomer te maken met een feitelijk watertekort. Dat is niet hetzelfde als een drinkwatertekort: de drinkwatervoorziening is op orde. Wel is de vraag naar drinkwater tijdens hitte en droogte hoger dan normaal en kan de voorziening lokaal of regionaal tegen grenzen aanlopen.

Maar het is wel een mooie aanleiding om eens te kijken waar je thuis eenvoudig water kunt besparen. En het goede nieuws? Daar hoef je echt geen grote offers voor te brengen. Juist met een paar kleine aanpassingen kun je al een verrassend groot verschil maken – voor jezelf én voor de generaties na ons.

Waarom vragen drinkwaterbedrijven om zuinig met water om te gaan?

Op warme dagen gebruiken we met z’n allen veel meer water dan normaal. We douchen vaker, sproeien de tuin, vullen een zwembadje en zetten de wasmachine aan. Vooral in de ochtend en avond zorgt dat voor flinke pieken in het waterverbruik. “Drinkwaterbedrijven zijn daarop voorbereid,” vertelt Madelon. “Maar de capaciteit is niet oneindig. Door bewuster met water om te gaan en het gebruik iets meer over de dag te spreiden, helpen we die pieken op te vangen.”

Veel mensen denken: Nederland heeft toch water genoeg? “Dat klopt deels,” legt Madelon uit. “Maar water is niet hetzelfde als drinkwater.” Slechts een klein deel van het grond- en oppervlaktewater wordt gebruikt om drinkwater van te maken. Dat drinkwater moet aan zeer strenge kwaliteitseisen voldoen.

Het verschil tussen water- en drinkwatertekort

Daarom is het goed om onderscheid te maken tussen een watertekort en een drinkwatertekort. Bij een watertekort is er minder zoet water beschikbaar voor bijvoorbeeld de natuur, landbouw en scheepvaart. Een drinkwatertekort ontstaat pas als drinkwaterbedrijven onvoldoende schoon drinkwater kunnen produceren of leveren. Gelukkig is dat in Nederland nu niet aan de hand. Wel neemt de druk op de drinkwatervoorziening toe. En juist daarom helpt iedere liter die we samen besparen.

Elke douche telt

Er zijn mensen die denken dat hun eigen bijdrage weinig uitmaakt in het grotere geheel. “Maar dat is echt niet zo,” zegt Madelon. “Als je iedere dag twee minuten korter doucht, bespaar je al snel 5.000 liter drinkwater per jaar.” En juist omdat bijna iedereen dagelijks doucht, loopt die besparing enorm op wanneer veel mensen meedoen. “Als één persoon dat doet lijkt het weinig. Maar als miljoenen Nederlanders dat doen, heeft het ontzettend veel effect.”

Niet alleen water besparen

Water besparen gaat volgens Madelon ook verder dan alleen minder water gebruiken. “Voordat water uit jouw kraan komt, is het gewonnen, gezuiverd, gecontroleerd en verpompt. Daar zijn ook energie, installaties en grondstoffen voor nodig.” Nederlandse drinkwaterbedrijven controleren het drinkwater jaarlijks ongeveer 700.000 keer. Daarmee behoort ons kraanwater tot het best gecontroleerde voedselproduct van Nederland. “We nemen geen enkel risico als het gaat om de volksgezondheid.” En daarom is het zo belangrijk dat we er zuinig mee omgaan.

De grootste winst zit verrassend genoeg niet in wat we drinken

We gebruiken in Nederland gemiddeld 118 liter drinkwater per persoon per dag. Het grootste deel daarvan verdwijnt niet in een glas, maar onder de douche of door het toilet. Daarnaast gebruiken we drinkwater om te koken, de was te doen, af te wassen en onze handen te wassen. Slechts 2 procent van al dat water drinken we daadwerkelijk op.

“We willen waarborgen dat er voldoende drinkwater is voor alle functies in de samenleving,” zegt Madelon. “Daarbij moeten bedrijven die water van drinkwaterkwaliteit nodig hebben kunnen rekenen op de openbare drinkwatervoorziening. Tegelijkertijd kijken we waar een andere waterkwaliteit volstaat: het juiste water, op de juiste plek, voor het juiste gebruik.”

Ook onze kijk op water verandert. “Twintig jaar geleden hadden we niet gedacht dat dit zo’n belangrijk thema zou worden,” vertelt ze. Waar Nederland vroeger vooral bezig was met het afvoeren van overtollig water, moeten we nu juist leren om water langer vast te houden. Dat vraagt niet alleen om een andere inrichting van ons landschap, maar ook om een bewustere omgang met ons drinkwater.

Nederland wil naar 100 liter drinkwater per persoon

Het gebruik kan ook naar beneden. Madelon: “In het Nationaal Plan van Aanpak Drinkwaterbesparing is een ambitie opgenomen: in 2035 moet het gemiddelde drinkwatergebruik dalen naar 100 liter per persoon per dag.” Ook bedrijven worden gevraagd hun drinkwatergebruik met twintig procent te verminderen. “Dat zijn ambitieuze doelen, maar wel haalbaar als iedereen dus consumenten, bedrijven, overheden én drinkwaterbedrijven samenwerken aan deze ambities.”

De makkelijkste manieren om thuis water te besparen

Volgens Madelon hoeft water besparen helemaal niet ingewikkeld te zijn.

1. Douche twee minuten korter

De grootste winst zit simpelweg onder de douche.

Een kortere douche levert al snel duizenden liters waterbesparing per jaar op.

2. Gebruik een waterbesparende douchekop

Hiermee verbruik je aanzienlijk minder water zonder dat je daar veel van merkt.

3. Geef de tuin water uit een regenton

Regenwater is prima geschikt voor planten.

“Daar hoef je echt geen kostbaar drinkwater voor te gebruiken.” Dus schaf die regenton aan.

4. Sproei minder

Veel planten kunnen prima een droge periode aan. En als je toch sproeit, doe dat dan gericht op alleen de planten die niet tegen droogte kunnen en niet terwijl de zon schijnt.

5. Gebruik de kleine spoelknop

Ongeveer een kwart van al ons drinkwater verdwijnt via het toilet. “Met de kleine spoelknop bespaar je ongemerkt heel veel water.”

6. Zet afwasmachine en wasmachine alleen aan als ze vol zijn

Dat scheelt water én energie.

7. Vermijd piekmomenten

Probeer tijdens warme zomerdagen niet allemaal tegelijk water te gebruiken. “Door het waterverbruik iets meer over de dag te verspreiden, help je het drinkwatersysteem.”
Piekmomenten zijn tussen 06.00 en 09.00 uur en 18.00 en 22.00 uur,

Drinkwater blijft betrouwbaar

Ondanks alle uitdagingen hoeven mensen zich geen zorgen te maken over de kwaliteit van het Nederlandse kraanwater. “Het drinkwater is veilig. Daar blijven de drinkwaterbedrijven alles aan doen.” Door vervuiling moeten drinkwaterbedrijven wel steeds meer investeren in zuivering. “En hoe meer we moeten zuiveren, hoe hoger uiteindelijk ook de maatschappelijke kosten worden. Daarom is het zo belangrijk om vervuiling van drinkwaterbronnen zoveel mogelijk bij de bron te voorkomen.”

“Samen maken kleine stappen een groot verschil”

Madelon ziet gelukkig dat steeds meer mensen bewuster omgaan met water. “Water besparen gaat niet over grote offers. Het gaat om heel kleine gewoontes die samen ontzettend veel verschil maken. Het zijn juist die kleine dingen die samen helpen om ook in de toekomst voldoende schoon en betaalbaar drinkwater beschikbaar te houden.”