Waarom zelfs de allerkleinste vijver al een wereld van verschil maakt in jouw tuin

Heel eerlijk gezegd moest ik er even over nadenken toen mijn buurman me vorig jaar aanspoorde om een vijver aan te leggen in mijn kersverse stadstuin. Mijn tuin is vijf bij vier meter en ik dacht dat daarin geen ruimte voor een vijver was. Maar ik ging overstag en deze zomer wisselde ik die eerste kleine vijver zelfs al weer in voor een iets groter exemplaar. Waarom? Dat zal ik je vertellen 🙂

De voordelen van een vijver in je tuin:

• Een vijver geeft een gezellige sfeer en zorgt ervoor dat je tuin optisch wat groter lijkt, mede door de weerspiegeling van het water.
• Op warme dagen (en die zijn weer in aantocht) zorgt een vijver voor permanente verkoeling, omdat er continu water verdampt
• Verder vangt het regen op (net als een tuin vol planten en regenton overigens)
• Het vergroot de biodiversiteit van je tuin met inheemse planten en dieren in je vijver. Van de eerste libelle in je tuin word je net zo blij als van die eerste bij, trust me. En dan hebben we het nog niet eens over salamanders (die slakken opeten).
• En het biedt een permanente drinkplaats, schuilplaats en kraamkamer voor diverse dieren, waaronder bijen en vogels en soms zelfs egels.
• En nee: het is niet vragen om moeilijkheden qua extra muggen in de tuin die je dan weer buiten je slaapkamer moet zien te houden, zo leert de ervaring. Want die muggenlarven in het water worden dus ook weer opgegeten.
• En nee: een vijver heeft ook niet veel dure apparatuur of onderhoud nodig. Dat doet, als je het een beetje slim aanpakt, moeder natuur gewoon helemaal zelf. Het water in mijn vijvertje is kraakhelder.

Hoe leg je een vijver aan:

Je moet vooral niet te moeilijk denken bij het aanleggen van een vijver is mijn ervaring. Zo kan je bijvoorbeeld een speciekuip bijvoorbeeld als vijver. Dit is hoe je het aanpakt:

• Kies een plek voor de vijver die deels in de zon (minstens 4 uur per dag), deels in de schaduw ligt. Ook waterplanten hebben licht nodig. En niet onder een boom in verband met vallend blad in de herfst.
• Graaf simpelweg een gat in de grond op de uitgekozen plek en doe de kuip erin.
• Zorg dat deze waterpas staat (is handig als het water er eenmaal in staat), maar de ‘oever’ eromheen mag best iets aflopen naar de vijver toe.
• Strooi een laag zand op de bodem van de kuip, stenen of grind mag ook.
• Zorg dat je een paar inheems waterplantjes hebt, zoals watermunt, hoornblad of waterpest (die naam heb ik ook niet bedacht). Houd daarbij rekening met de grootte van je kuip. Een kleine vijver vraagt om kleine planten, want het is een beetje een suf gezicht als je er één mega grote waterlelie in hebt drijven (om maar wat te noemen). Sommige planten kan je ook in een pot onder water zetten, zodat de plant niet de hele vijver overneemt. En zo kan je ook wat stenen rondom die plant in de pot leggen die dan net onder of boven het wateroppervlak uitkomen.
• Vul de kuip met water. Het liefst niet met kraanwater (want daar zit bijvoorbeeld kalk in), maar met regenwater. En wellicht wat slootwater uit een watertje van een naburig park (al weet je dan nooit zeker wat je mee vist qua eitjes en larven).
• En, nu komt het, zorg voor waterslakken. Die werken als een soort stofzuiger, want slakken ruimen op (ook op het land) en dus wordt je vijver niet groen en glibberig.
• En, ook belangrijk: géén vissen, want die eten de larven en eitjes op van amfibiën en waterinsecten, zodat de biodiversiteit weer afneemt. En het zand in de bodem om, zodat je vijver niet zo mooi helder is. Plus: een minivijver is echt te klein voor een vis…

Je kan er trouwens ook voor kiezen om een vijver te maken in een mooie aardewerkenpot, dan kan je ook op je balkon of dakterras genieten van een mini vijvertje.

Geen pomp, filter of fontein nodig

Als je wilt, kan je natuurlijk een fontein of iets dergelijks aanleggen, maar waarom zou je dat doen? Een natuurvijver zonder al teveel poeha biedt al genoeg bekijks. Zo komen de buurtvogels er drinken (net als de kat trouwens, gelukkig niet tegelijkertijd) en heb ik er een sport van gemaakt om de slakken te spotten, die druk bezig zijn om zowel het wateroppervlak als de randen van de kuip schoon te maken als de ingevallen blaadjes op te peuzelen. Gek genoeg ben ik doller op deze slakken dan op die mijn groenten in mijn dit jaar nieuwe moestuinbak aanvallen, maar dit geheel terzijde. Kortom: geen pomp, filter of fontein nodig in je natuurvijver.

Weinig onderhoud nodig

Omdat de slakken het werk voor je doen, heb je relatief weinig werk aan een vijver. Maar helemaal geen werk is het natuurlijk ook weer niet, want ook waterplanten kunnen gaan woekeren (net als landplanten). Dus een keer per jaar is het handig om de boel een beetje uit te dunnen, zodat de vijver (net als je tuin) niet helemaal dicht groeit.

En nog een dingetje: als er heel veel blad in je vijver valt in de herfst, is de kans aanwezig dat de slakken het even niet meer kunnen bijbenen qua opruimen, dus help ze dan een beetje door het blad eruit te vissen. Dat voorkomt dat de vijver vol dood blad komt wat het water zuurstofarm kan maken en de balans in je vijver verstoort. Zoals gezegd: het makkelijkste is om dit te voorkomen door een goede plek voor je vijver te kiezen.

Wanneer leg je een vijver aan?

Eigenlijk kan dat altijd wel, maar: het is niet slim om het in de winter te doen als de grond bevroren is of om het op hele hete zomerdagen te doen als het superdroog is. Wacht dus even tot het weer ietsje koeler wordt…

Lees ook:
Een handig overzicht: hier koop je biologische planten voor tuin, balkon en dakterras
5 tips van tuincoach Anniek voor een gifvrije, groene tuin
10 tuinlichtjes op zonne-energie