De hospita is terug: zou jij een onbekende in huis nemen?

Een kamer over in huis? Word hospita! Misschien kun je daarmee iemand aan een betaalbare woonplek helpen. Volgens de overheid zouden er in Nederland maar liefst 100.000 extra kamers beschikbaar kunnen komen als meer mensen een kamer in hun eigen huis verhuren. Maar hoe werkt dat eigenlijk? En waarom doen we het nog zo weinig?

Bij het woord hospita denk ik meteen aan een oudere, strenge mevrouw die haar huurders nauwlettend in de gaten houdt. Nemen ze stiekem iemand mee naar huis? Komen ze niet te laat thuis? En is die huurder niet een beetje een losbol die nodig in het gareel gehouden moet worden? Maar dat ouderwetse beeld blijkt behoorlijk achterhaald.

Een hospita kan tegenwoordig net zo goed een alleenstaande vijftiger zijn met een lege slaapkamer, een gezin dat een kamer over heeft of iemand die na het vertrek van de kinderen wel wat extra leven in huis kan gebruiken. Eigenlijk zou ik over twee jaar dus zelf hospita kunnen worden, als mijn kinderen het huis uit gaan om te studeren. Tenminste, als ze tegen die tijd een kamer kunnen vinden. Misschien wel bij een andere hospita.

Het principe is simpel: je verhuurt een kamer in het huis waar je zelf woont. De huurder heeft een eigen kamer en deelt bijvoorbeeld de keuken, badkamer of voordeur met jou. Zo creëer je een extra woonplek, zonder dat er ook maar één nieuw huis gebouwd hoeft te worden.

100.000 extra kamers zonder één nieuwe woning te bouwen?

De overheid ziet er wel wat in. Uit onderzoek van onderzoeksbureau Choice, uitgevoerd in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken, blijkt dat ongeveer een derde van de Nederlanders geschikte ruimte in huis heeft. Acht procent overweegt om hospita te worden.Op basis daarvan schat de overheid dat er potentieel 100.000 extra kamers beschikbaar kunnen komen. Maar mensen moeten het zelf willen, hun woning moet geschikt zijn en de verhuur moet toegestaan zijn. 

Wat is het verschil tussen kamerverhuur en hospitaverhuur?

Een kamer verhuren is niet altijd hetzelfde als hospitaverhuur. Bij gewone kamerverhuur hoeft de verhuurder niet zelf in de woning te wonen. Bij hospitaverhuur woont de verhuurder zelf in het huis en worden voorzieningen zoals de keuken, badkamer of entree gedeeld. Wie aan deze voorwaarden voor hospitaverhuur voldoet, hoeft daar geen vergunning aan te vragen, maar moet de verhuur wel melden bij de gemeente.

Zo moet je onder meer zelf in de woning wonen en ingeschreven staan, er minimaal een jaar hebben gewoond en gelden er grenzen aan het aantal bewoners. Voldoe je niet aan die voorwaarden, dan gelden in Den Haag de regels voor gewone kamerverhuur en kan een vergunning nodig zijn. Huur je je huis particulier, dan is het meestal ook niet toegestaan. Voor huurders van een woningcorporatie is toestemming van de corporatie nodig. En zoals veel in Nederland, de regels kunnen per gemeente verschillen. 

Ook goed tegen eenzaamheid?

Hospitaverhuur kan eigenlijk ook meer opleveren dan alleen een extra kamer. Voor de huurder betekent het een plek om te wonen. Bijvoorbeeld voor een student die geen kamer kan vinden, een starter die nog niet genoeg verdient voor een eigen appartement of iemand die na een scheiding tijdelijk woonruimte zoekt. Voor de hospita kunnen de huurinkomsten prettig zijn. En misschien is het ook gewoon gezellig om weer iemand in huis te hebben. Dat betekent natuurlijk niet dat iedere hospita en huurder automatisch vrienden worden. Samenwonen vraagt om duidelijke afspraken en respect voor elkaars privacy. Maar voor mensen die graag wat meer gezelschap willen, kan het best aantrekkelijk zijn. 

Help een kwetsbare jongere aan een thuis 
Hospitaverhuur kan ook een manier zijn om iets voor een ander te betekenen. De organisatie Kamers met Aandacht koppelt mensen die een kamer over hebben aan jongeren van 18 tot 23 jaar die uit de jeugdzorg komen of dakloos dreigen te worden. Zo krijgen deze jongeren niet alleen een veilige woonplek, maar ook wat extra aandacht en steun bij het zelfstandig worden. De organisatie zorgt voor een goede match, kijkt naar de wensen en privacy van beide partijen en biedt begeleiding tijdens de verhuur. Een mooie manier om een lege kamer te benutten én iemand een nieuwe start te geven.

Waarom doen we het dan niet massaal?

Als hospitaverhuur zoveel mogelijkheden biedt, waarom gebeurt het dan nog niet veel vaker? Een belangrijke reden is dat mensen hun privacy niet willen verliezen. Het is nogal wat om iemand die je nog niet goed kent toegang te geven tot je huis. Daarnaast kunnen regels een belemmering zijn. Niet iedere hypotheekverstrekker staat kamerverhuur toe en ook huurders moeten rekening houden met de voorwaarden van hun verhuurder. Ook gemeenten kunnen aanvullende eisen stellen.

Om hospitaverhuur makkelijker te maken, diende de regering in juli 2026 een wetsvoorstel in. Daarin staan onder andere plannen om tijdelijke huurcontracten voor hospitaverhuur mogelijk te maken. Het is dus wel een woonvorm die opnieuw serieus wordt bekeken als onderdeel van de oplossing voor het woningtekort.

Hoe word je hospita?

Misschien heb je een slaapkamer die nauwelijks wordt gebruikt. Of een verdieping waar je eigenlijk nooit komt. Dan is het interessant om te onderzoeken of je die ruimte kunt verhuren. Maar voordat je een advertentie plaatst, is het belangrijk om uit te zoeken wat in jouw situatie mag. Gelukkig hoef je dat niet allemaal zelf uit te zoeken. De overheid heeft hiervoor de Hospitawijzer ontwikkeld. Daar vind je informatie over de voorwaarden, praktische aandachtspunten en hoe je een geschikte huurder kunt vinden.

Zou jij hospita willen worden? Ik denk dat ik het wel zou overwegen, maar ik vind het idee ook wel spannend. Ben benieuwd wat jij er van vindt.

Lees ook: 5 x samenwonen nieuwe stijl