Wat zit er eigenlijk in je zonnecrème? 5 tips om de juiste voor jouw huid te kiezen

Je smeert je in voordat je naar het strand gaat, neemt een flesje mee op vakantie en hoopt vooral dat je niet verbrandt. Maar heb je weleens gekeken wat er eigenlijk in je zonnecrème zit? Achter die ingewikkelde ingrediëntenlijst schuilt een interessante wereld van uv-filters, mineralen en stoffen die ook in het water terecht kunnen komen. Waar moet je op letten als je een zonnecrème zoekt die goed beschermt en het waterleven zo min mogelijk belast?

Wie de ingrediëntenlijst van een zonnecrème probeert te ontcijferen, komt al snel namen tegen als ethylhexyl methoxycinnamate, butyl methoxydibenzoylmethane en zinc oxide. Niet bepaald ingrediënten die je dagelijks tegenkomt. Toch hebben ze allemaal een belangrijke functie: ze helpen je huid beschermen tegen uv-straling van de zon. Die straling kan niet alleen zonnebrand veroorzaken, maar ook bijdragen aan huidveroudering en huidkanker.

Er bestaan grofweg twee soorten uv-filters: organische, ook wel chemische filters genoemd, en minerale filters. Organische filters absorberen uv-straling en zetten die om in een andere vorm van energie, voornamelijk warmte. Minerale filters, zoals zinkoxide en titaniumdioxide, absorberen eveneens een groot deel van de uv-straling en weerkaatsen daarnaast een deel ervan. Het verschil zit dus niet simpelweg in absorberen versus weerkaatsen, zoals vaak wordt gedacht. Beide soorten kunnen je huid goed beschermen, mits het product voldoende bescherming biedt en je het op de juiste manier gebruikt.

Waarom liggen sommige uv-filters onder een vergrootglas?

De afgelopen jaren is er steeds meer aandacht gekomen voor de ingrediënten in zonnebrandcrème. Vooral bepaalde organische uv-filters, zoals oxybenzone en octinoxaat, roepen vragen op. Onderzoek heeft aangetoond dat sommige uv-filters via de huid in het lichaam kunnen worden opgenomen. Maar dat betekent niet automatisch dat ze schadelijk zijn. Of een stof een gezondheidsrisico vormt, hangt onder andere af van de hoeveelheid waaraan je wordt blootgesteld.

In Europa mogen alleen uv-filters worden gebruikt die volgens de geldende regels zijn beoordeeld en toegelaten. De veiligheid van ingrediënten wordt bovendien opnieuw onderzocht wanneer nieuwe wetenschappelijke inzichten daar aanleiding toe geven. Er is dus geen reden om uit angst voor ingrediënten helemaal te stoppen met smeren. De risico’s van onbeschermde blootstelling aan de zon zijn veel beter aangetoond dan de mogelijke gezondheidsrisico’s van toegelaten zonnebrandfilters bij normaal gebruik.

Wat gebeurt er met zonnecrème als je gaat zwemmen?

Wie met zonnebrandcrème op het water ingaat, neemt onbedoeld ook een beetje van dat product mee. Een deel van de ingrediënten kan tijdens het zwemmen van je huid afspoelen. Via het douchewater kunnen resten uiteindelijk ook in het milieu terechtkomen. Wetenschappers onderzoeken wat die stoffen doen met vissen, koralen en andere waterorganismen.

Voor bepaalde uv-filters zijn in laboratoriumonderzoek schadelijke effecten gevonden, bijvoorbeeld op de ontwikkeling of voortplanting van waterdieren. Maar hoeveel schade zonnebrandcrème onder natuurlijke omstandigheden precies veroorzaakt, is nog niet goed vast te stellen. Koraalriffen hebben bovendien met veel grotere bedreigingen te maken, waaronder de opwarming van het zeewater, vervuiling en verzuring van de oceanen.

Toch nemen sommige landen uit voorzorg maatregelen. In Hawaï gelden bijvoorbeeld beperkingen voor de verkoop van zonnebrandmiddelen met oxybenzone en octinoxaat. Dat maakt de samenstelling van zonnebrandcrème een interessant onderwerp. Want als je kunt kiezen tussen verschillende producten die je huid even goed beschermen, waarom zou je dan niet ook kijken naar hun mogelijke invloed op het waterleven?

Is minerale zonnebrandcrème dan altijd beter?

Je zou denken dat minerale zonnebrandcrème automatisch de beste keuze is. Maar zo eenvoudig ligt het niet. Minerale filters zoals zinkoxide en titaniumdioxide worden vaak genoemd als alternatief voor bepaalde organische filters. Toch kunnen ook minerale stoffen onder bepaalde omstandigheden effecten hebben op waterorganismen. Daarbij spelen onder andere de vorm van de deeltjes, de concentratie en de samenstelling van het product een rol.

Ook de term reef safe of rifvriendelijk op een verpakking biedt geen garantie. Er bestaat geen algemeen erkende wettelijke standaard waarmee je kunt vaststellen dat een zonnebrandcrème volledig onschadelijk is voor koraalriffen. Laat je dus niet alleen leiden door groene verpakkingen, plaatjes van koraal of mooie beloftes op het etiket.

Hoe kies je een goede zonnebrandcrème?

Gelukkig hoef je geen scheikundige te zijn om een verstandige keuze te maken. Begin bij de bescherming. Kies een zonnebrandcrème met minimaal SPF 30, die beschermt tegen zowel uv A- als uv B-straling. Ben je lang buiten, heb je een lichte huid of verbrand je snel? Dan kan SPF 50 of 50+ een verstandige keuze zijn.

Kijk vervolgens naar wat prettig werkt voor jouw huid. Sommige mensen houden van een lichte crème die snel intrekt, terwijl anderen juist een wat vollere textuur fijn vinden. Voor een gevoelige huid kan een parfumvrij product prettig zijn. Wie zich verder wil verdiepen in een goede zonnecrème voor het gezicht kan op de website kijken van het merk. Wil je ook rekening houden met mogelijke milieueffecten? Verdiep je dan in de gebruikte uv-filters en wees kritisch op algemene claims als oceaanvriendelijk. Eén ingrediënt vertelt niet het hele verhaal over de milieubelasting van een product.

De eenvoudigste oplossing? Zoek wat vaker de schaduw op

Er is nog een manier om je huid tegen de zon te beschermen waarvoor je geen ingrediëntenlijst hoeft te bestuderen: kleding en schaduw. Een luchtig shirt, een hoed met een brede rand en een goede zonnebril kunnen een groot verschil maken. Zeker midden op de dag, wanneer de zon het sterkst is.

En zit je lekker op het strand? Zoek dan een plek onder een parasol of boom op. Houd er wel rekening mee dat je ook in de schaduw uv-straling kunt krijgen, bijvoorbeeld door weerkaatsing van zand en water. Beschermende kleding en schaduw verminderen de hoeveelheid huid die je hoeft in te smeren. Dat scheelt zonnebrandcrème, maar vooral ook de kans dat je huid te veel zon krijgt.

Voor de huid die onbedekt blijft, is voldoende smeren belangrijk. Gebruik liever niet te weinig crème om het milieu te ontzien. Dan lever je juist in op de bescherming waarvoor het product bedoeld is.

Vijf dingen om op te letten als je zonnebrandcrème koopt

1. Kies minimaal SPF 30. En let erop dat het product bescherming biedt tegen zowel uv A- als uv B-straling.
2. Kijk verder dan het etiket. Termen als reef safe en oceaanvriendelijk zijn geen garantie dat een product geen milieueffecten heeft.
3. Let op de ingrediënten. Wil je bepaalde uv-filters vermijden? Controleer dan de ingrediëntenlijst in plaats van alleen de voorkant van de verpakking.
4. Kies iets wat je graag gebruikt. Een zonnebrandcrème die prettig aanvoelt, gebruik je waarschijnlijk vaker en voldoende.
5. Vergeet kleding en schaduw niet. Vooral op momenten waarop de zon fel is, blijft dat een belangrijk onderdeel van goede zonbescherming.

Lees ook: 10 x huidvriendelijke zonnebrandcreme