Waarom minder uren werken goed is voor je productiviteit

Geen treinen, lange files en lopen in plaats van fietsen. De sneeuw zette ons land de afgelopen week behoorlijk op z’n kop en dwong ons te vertragen. En hoewel zo’n gedwongen vertraging natuurlijk niet altijd goed uitkomt en zelfs voor behoorlijk wat frustratie kan zorgen (zeker als je niet meer thuiskomt) is vertragen ‘an sich’ helemaal niet zo erg. Als we minder uren werken, zijn we bijvoorbeeld productiever, zo blijkt uit onderzoek.

In het Vondelpark in Amsterdam was een hele collectie sneeuwpoppen te zien; van de klassieker met wortelneus tot de met takken verstevigde pop die als een waar standbeeld op een bankje zat. Ook voor mijn deur had een stel pubers met gevoel voor esthetiek zich uitgeleefd met een sneeuwpop die een mand vol rozen vasthield (zowel de mand als de rozen hadden ze bij de vuilcontainer gevonden). Volwassenen waren aan het sleeën en in het Amsterdams Bos waren er zelfs die hun snowboard uit de kast hadden getrokken om van de heuvel af te suizen.

“Als het sneeuwt, wat heel weinig gebeurt in Nederland, moet je ervan genieten,” zei iemand op tv. “Werkgevers zouden al hun mensen vrij moeten geven.” Het deed me denken aan mijn tijd in New York. Ik was 17 en als het sneeuwde -wat daar beduidend vaker voorkomt dan hier- dan gingen de scholen dicht en was het gedwongen thuisblijven geblazen. Geen straf. Maar in het geval van je werk ook vaak ondenkbaar.

De 5-daagse werkweek

We zijn eraan gewend geraakt dat een werkweek uit 5 dagen bestaat en kennen daar weinig flexibiliteit in. Er zijn deadlines, dingen moeten af, projecten lopen, mensen zijn afhankelijk van ons en sinds de pandemie is er voor veel beroepen de mogelijkheid om thuis te werken. Sneeuwvrij is dus geen ding. Een dagje even wat rustiger aan doen omdat je niet helemaal 100% goed in je energie zit ook niet.

Maar de 5-daagse werkweek is een bedenksel dat zo’n 250 jaar geleden ontstond. Dankzij uitvindingen als elektriciteit en de stoommachine konden we als mens ineens veel meer werken en was er op een gegeven moment zelfs de 6- of 7-daagse werkweek, waarbij ook ploegendiensten hun intrede deden en een 8-urige werkdag een luxe bleek. Voor velen bestond het leven vooral uit werk, uit geld verdienen en brood op de plank krijgen.

Vroeger werkten we maar 15 uur per week

Maar voor die tijd werkte de mens gemiddeld slechts 15 uur per week, flexibel en geheel autonoom. Zonder controle op het aantal uur dat je nodig had om je taken te volbrengen, zo schrijven O’Connor en Lindzon in het nieuwe boek Do more in four. In de zomer werd er harder gewerkt, omdat er geoogst moest worden (daar stamt onze lange zomervakantie nog steeds vanaf). En in de winter, als de dagen koud en donker waren, werkte je minder.

Pas in 1926 introduceerde Ford de 5-daagse werkweek, toen hij zich realiseerde dat je geen auto’s kan verkopen als mensen geen vrije tijd hebben om van die auto te genieten. Na de Tweede Wereldoorlog kwam vervolgens pas de vrije-tijd-industrie op gang en leek het alsof de 5-daagse werkweek en een 2-daags weekend er altijd al waren geweest.

4-daagse werkweek

Tegenwoordig gaan er steeds meer stemmen op voor de 4-daagse werkweek. En dan bedoel ik niet het parttime werken zoals we dat in Nederland kennen en wat vaak weggezet wordt als ‘luxe’. Maar 4 dagen werken voor hetzelfde salaris als voor een 5-daagse werkweek. Uit menig onderzoek blijkt namelijk dat je dan productiever bent. We schreven er al eens eerder over.

Dat betekent dus niet per se dat we ‘vertragen’, maar wel dat we meer tijd overhouden om te ontspannen en nieuwe inspiratie op te doen. Hiervoor wordt vaak de wet van Parkinson opgevoerd; wie 8 uur de tijd heeft om een taak uit te voeren zal die 8 uur ook gebruiken. Als je minder lang de tijd hebt, word je scherper in wat er écht toe doet en prioriteit heeft. Je wordt efficiënter kortom, in deze tijd al dan niet geholpen door automatisering en ai.

Minder burn-out en ziekteverzuim

Ik moet toegeven: het klinkt niet logisch om hetzelfde werk dat je nu in 5 dagen doet ineens in 4 dagen te doen, maar uit verschillende proeven in onder andere Groot-Brittannië blijkt juist dat het voor een zekere rust zorgt en voor minder werkstress. Dat komt omdat je door je extra vrije dag in de week – waarin je dus niet ‘aan’ hoeft te staan voor je werk- meer energie hebt om tijdens de 4 werkdagen ook echt vol focus te knallen.

Terwijl in Europa dus toe lijken te werken naar een zekere vertraging, door nog maar 4 dagen te werken en 3 dagen vrij te zijn om bijvoorbeeld van de sneeuw te genieten, lijkt er in de VS een andere ontwikkeling bezig te zijn. Daar is de werk-privé balans altijd al anders geweest dan hier (met gemiddeld 10 vakantiedagen per jaar), maar nu lijken ze af te stevenen op nóg harder werken.

De 996-formule

Zeker in de Amerikaanse techwereld lijkt het normaal te zijn om non-stop te werken en altijd maar beschikbaar te zijn voor de baas. Volgens de 996-formule, die afkomstig is uit China, werk je dan van 9 tot 21 uur, 6 dagen in de week. Maar in China is dit afgeschaft nadat er letterlijk doden vielen onder uitgeputte werknemers.

Het argument wat vaak gebruikt wordt is dat er totale toewijding nodig is om de concurrentieslag te winnen in binnen- en buitenland. Maar de vraag is, zeker met de resultaten uit bovenstaande onderzoeken naar de 4-daagse werkweek, hoe efficiënt dat is. Want als je non-stop van 9 tot 21 met je werk bezig bent, hoe creatief en productief ben je dan nog? En hoeveel voldoening en plezier haal je dan nog uit je werk als je voortdurend gefrustreerd en moe achter jezelf aanrent?

Hoe het ook zij, bij hetkanWEL – schreven we al eerder in onze goede voornemens voor 2026 – gaan we het experiment aan. Wat als we nou eens niet 7 dagen in de week non-stop aan ons platform werken, maar op gezette en afgebakende tijden? Wat doet dat met ons stressgevoel en de productiviteit? We laten je het over een maand weten!

Doe mee aan de online Masterclass 
Wil jij werk maken van jouw carrière, overweeg je een carrièreswitch en kun je daar wel wat hulp bij gebruiken? Volg dan de online masterclass van Marieke Jacobs van BetekenisBaan op dinsdag 13 januari en zet de eerste concrete stappen te stappen op weg naar verandering. Wat vind jij belangrijk? Waar liggen jouw kansen? En wat sluit aan bij jouw talenten? Marieke Jacobs heeft al vele mensen geholpen om de stap te zetten naar een baan met betekenis.