Internationale vrouwendag – 5 inspirerende speeches van wereldvrouwen die je blik op het leven veranderen

Van Greta Thunbergs ‘You are failing us’ tot Oprah Winfrey’s ‘Their time is up’. Speciaal voor Internationale Vrouwendag vijf speeches van wereldvrouwen die inspireren tot een groener, eerlijker en leuker leven en je blik op de wereld voorgoed veranderen. Wat is jouw favoriete speech?

1.Greta Thunberg – Address to the UN Climate Action Summit (2019)

‘You are failing us’

Een woedend kind dat volwassenen ter verantwoording roept. Zo kwam Thunbergs toespraak op de VN Klimaattop in het nieuws. Maar de speech is meer dan boosheid. Thunberg, toen 16 jaar oud, benoemt feilloos de roze olifant in de kamer.

Ze voorspelt dat de klimaattop weinig resultaat zal boeken, omdat regeringsleiders economische belangen laten prevaleren boven die van het klimaat: ‘We are in the beginning of a mass extinction, and all you can talk about is money and fairy tales of eternal economic growth.’  

Wat de situatie nog erger maakt is dat we de kennis hebben om het probleem op te lossen. Door dit niet te doen, laten overheden Thunbergs generatie in de steek: ‘You are failing us … And if you choose to fail us, I say: We will never forgive you.’

Tegelijkertijd kan Thunberg zich niet voorstellen dat regeringsleiders écht begrijpen wat er aan de hand is: ‘if you really understood the situation and still kept on failing to act, then you would be evil. And that I refuse to believe.’

2. Chimanda Ngozi Adichie – We should all be feminists (TedxEuston 2012)

‘There’s a problem with gender’

Met charme, humor en voorbeelden uit het nachtleven van Lagos presenteert schrijfster Chimanda Ngozi Adichie haar visie op feminisme. Een feminist, zegt Adichie, is een man of vrouw die zegt dat we een probleem hebben met gender.

Problematisch aan gender vindt ze dat mannen en vrouwen specifieke rollen krijgen toebedeeld. Dit leidt tot ongelijkheid, onrecht en verdriet. Adichie: ‘The problem with gender is that it prescribes how we should be rather than recognizing how we are.’ Oftewel: vrouwen krijgen bepaalde rollen voorgeschreven, net zo goed als mannen, die niks te maken hebben met wie ze zijn.

Daarom pleit de schrijfster voor een andere manier van opvoeden, gericht op ‘ability and interest’ in plaats van eigenschappen gedicteerd door gender. Alleen zo kunnen we onze ‘full humanity’ realiseren. Dat hier een cultuurverandering voor nodig is, hoeft geen obstakel te zijn. ‘Culture does not make people,’ zegt Adichie, ‘people make culture.’

3. Jane Goodall – Speech for History (UNESCO conference, 2024)

‘Every single individual makes a difference’

Na bijna 30 jaar gewerkt te hebben als onderzoeker, besluit primatologe Jane Goodall in 1986 haar carrière voort te zetten als activist. In deze rol spreekt ze regelmatig in het openbaar, steeds met min of meer dezelfde boodschap. De Speach for History is één van haar laatste grote toespraken.

Ook hier begint haar verhaal in het dierenrijk. ‘We are not the only beings on the planet with personalities, minds and emotions,’ zegt Goodall. Er zijn varkens die schilderen en vissen die voetballen. Maar hoe slim ook, de mens heeft het meeste intellect. Al betekent dat niet dat we ook intelligent zijn, want we vernielen de planeet.

Om het tij te keren moeten we armoede bestrijden en oplossingen voor klimaatproblemen bedenken. Iedereen kan hieraan bijdragen, elke dag opnieuw: ‘When millions of people make the right decisions, this has a huge impact around the world’. Mooi aan deze toespraak is de persoonlijke inleiding, waarin Goodall vertelt hoe ze als kind urenlang kippen observeerde en Tarzan of the Apes verslond. Het boek inspireerde haar, met één kritische kanttekening: ‘He married the wrong Jane’.

De volledige toespraak is hier te zien.

4. Jacinda Ardern – Yale University Class Day address (2025)

‘Empathy never started a war’

‘Politics never felt like it was a given for me, and leadership most certainly didn’t’, bekent Jacinda Ardern aan een veld vol Yale-studenten. De voormalig premier van Nieuw-Zeeland (niet de eerste vrouw, wel de jongste vrouwelijke premier van het land) dacht namelijk te beschikken over karaktereigenschappen (onzekerheid, gevoeligheid), die niet ‘passen’ bij een leider. Maar juist deze eigenschappen hebben Ardern veel gebracht tijdens het premierschap.

Onzekerheid zorgde ervoor dat ze voortdurend advies zocht bij experts. En haar gevoeligheid leidde tot actie. Zo was Ardern’s verdriet om de terreuraanslag in Christchurch (2019) een drijvende kracht achter het daarna ingestelde wapenverbod.

Ardern drukt studenten op het hart hun zachte kant te koesteren:  ‘all of those traits that you might have believed your whole life were weaknesses —questioning yourself, the doubt that brings humility, or sensitivity that comes with empathy—may just be what the world needs more of.’ In het vervolg van de toespraak gaat Adhern in op doelen waarvoor je deze eigenschappen kan inzetten (sociale gelijkheid, verbinding).

5. Oprah Winfrey – Acceptance speech Cecil B. DeMille Award for Lifetime Achievement (2018)

‘Their time is up’

Hoop op een rechtvaardigere wereld staat centraal in dit dankwoord van Oprah Winfrey. Om die hoop te plaatsen moeten we terug naar het moment. Het is 2018. De #metoo beweging is in volle gang. Trump zit in zijn eerste termijn, maar de verkiezingen van 2020 zijn in voorbereiding.

In haar dankwoord benoemt Winfrey onrecht uit het verleden, met name seksueel misbruik en racisme, en zegt dat het anders moet: ‘We all have lived, too many years in a culture broken by brutally powerful men. For too long, women have not been heard or believed if they dare speak the truth to the power of those men. But their time is up.’  Vrouwen werden niet gehoord of geloofd.

Ze kondigt een nieuwe wereldorde aan waarin ‘jouw waarheid spreken’ (speaking your truth) en luisteren naar de ander belangrijke waarden zijn. Een wereld met ‘leaders who take us to the time when nobody ever has to say “Me too” again.’ De toespraak leidde tot speculaties over Winfrey’s mogelijke kandidaatstelling voor het presidentschap.

Lees ook: Deze stad is ontworpen door en voor vrouwen

Bonus: Reese Witherspoon, Woman of the year speech (2015) “What do we do now?”

“I believe ambition is not a dirty word. It’s just believing in yourself and your abilities. What would happen if we were all brave enough to believe in our own ability? I believe the world would change.”

Ook de speech van Hollywood-actrice Reese Witherspoon is altijd blijven hangen bij ons. Ze wees de wereld erop dat vrouwen in Hollywoodfilms tijdens een crisis in het verhaal onherroepelijk  naar hun mannelijke tegenspeler kijken en vragen: What do we do now? Waarop Reese, na een korte en betekenisvolle stilte, terecht opmerkt: Do you know any woman in any crisis who has absolutely no idea what to do?! Nee, die kennen we niet.

Toen Reese dit probleem aankaartte bij de verschillende producenten en filmmaatschappijen veranderde er niks. En dus nam Reese het advies van haar moeder ter harte: If you want something done honey, do it yourself wat leidde tot het oprichten van haar eigen productiemaatschappij met sterke vrouwenrollen.

Voor verandering in de maatschappij of voor het verduurzamen van het leven geldt dit gouden advies natuurlijk ook: if you want something done honey, do it yourself! Kijk jezelf aan in de spiegel en stel jezelf die vraag: what do we do now?

Welke speech door een wereldvrouw vond jij inspirerend? Laat het ons weten door hieronder een reactie achter te laten in de comments.