Kleine klacht? Eerst kijken, dan pas kopen

Je telefoon weet vaak als eerste dat je een nacht slecht hebt geslapen. Tussen je zoekresultaten staan melatonine, magnesium en een kussenspray met lavendel. Een paar dagen later ligt er potje dure capsules in de la, naast de kruidenthee waar je inmiddels al iets minder enthousiast over bent.

Bijzonder eigenlijk dat we bij een kleine klacht eerder kijken naar het ‘verlossende’ product dan naar wat er nou eigenlijk echt aan de hand is. Dat geldt voor slecht slapen, maar ook voor klachten als een kriebelende keel of een branderig gevoel bij het plassen. En juist het antwoord op die vraag is het belangrijkste (en vaak ook duurzamer en goedkoper).

Wat is de oorzaak?

Die ene slechte nacht: een late espresso, een film die net te spannend was, een slaapkamer van 23 graden, iets van werk dat je niet losliet. Een potje melatonine haalt die espresso niet uit je lijf en lost ook stress of een te warme slaapkamer niet op.

Schrijf een paar dagen op hoe laat je naar bed ging, wat je dronk en waar je aan lag te denken. Een korte notitie in je telefoon is genoeg. Draai je daarna nog steeds ‘plafonddienst’ dan weet je in elk geval wat je aan een apotheker of huisarts kunt vertellen.

Zelfzorg is vooral even goed bij jezelf checken

Zelfzorg bij een kleine klacht wordt tegenwoordig al snel gekoppeld aan een winkelmandje. Al is het alleen maar voor het gevoel dat je er iets aan kunt doen. Maar een dagje goed rust nemen, water drinken bij een rauwe keel, vroeg naar bed en een paar dagen afwachten is ook zelfzorg, en nog een stuk goedkoper ook.

Dat wil niet zeggen dat je niks in huis hoeft te hebben voor kleine ongemakken. Bij een schaafwond, insectenbeet of lichte verkoudheid is het prettig als je thuis al een paar eenvoudige spullen hebt liggen. In onze natuurlijke EHBO-kit lees je meer over kruiden en huismiddelen die vaak voor zulke kleine ongemakken worden gebruikt.

Kijk verder dan woorden als ‘natuurlijk’

Termen zoals ‘natuurlijk’ zijn niet automatisch hetzelfde als bewezen effectief of geschikt voor iedereen. Ook kruiden, etherische oliën en supplementen moet je gebruiken volgens de aanwijzingen en met aandacht voor je eigen situatie. Zoek bij twijfel betrouwbare medische informatie op. Juist bij een kleine klacht is dat belangrijk. Je wilt niet voor ieder ongemak een nieuw potje in de kast, maar ook niet te lang blijven aanklooien als er meer aan de hand is.

Cranberry staat bij de klacht in het schap, maar dat is nog geen bewijs

Neem een pijn of branderig gevoel bij het plassen. Met een snelle zoekopdracht kom je al gauw op verschillende cranberrycapsules, sap en zelftesten, alsof het antwoord al vaststaat.

Bij een mogelijke blaasontsteking ligt dat ingewikkelder. Er is bewijs dat cranberryproducten bij sommige mensen de kans op terugkerende urineweginfecties kunnen verkleinen. Maar dit gaat over voorkomen. Dat het een infectie behandelt die er al is, is onvoldoende aangetoond. Als je de capsule pas gaat slikken bij klachten, gebruik je het dus voor een doel waarvoor het bewijs ontbreekt. 

Gezonde vrouwen zonder extra risicofactoren kunnen bij weinig of kortdurende klachten vaak een week afwachten. Zijn de klachten na een week niet minder, neem dan contact op met de huisarts.

Als een kleine klacht maar niet overgaat

Als je kleine klacht na een paar dagen niet afneemt, erger wordt of steeds terugkomt, is medisch advies verstandiger dan weer een nieuw potje of zalfje kopen. Dit ligt natuurlijk ook aan je persoonlijke situatie: zoals gezondheid, leeftijd en zwangerschap. Een kleine klacht bij de een is bij de ander reden om eerder te bellen. Huisarts.nl bijvoorbeeld heeft een handig hulpmiddel voor de vraag moet ik naar de dokter, met per klacht wat je zelf kunt doen en wanneer je contact opneemt.

Toch iets kopen? Vier vragen voor de kassa

Bij een kleine klacht kun je gerust iets kopen, als je weet waarom. Vraag jezelf eerst:

• Waarvoor gebruik ik dit, en hoe lang?
• Wat verwacht ik dat het doet? Staat dat ook ergens anders dan op de verpakking of in de webshop?
• Is er bewijs voor de werking, en van wie komt dat? Informatie van de NVWA, Thuisarts.nl, Apotheek.nl zeggen meer dan een klantbeoordeling.
• Hoeveel heb ik echt nodig?

Wat je niet koopt, hoef je later ook niet weg te gooien

Bewuster omgaan met gezondheidsproducten heeft nog een vrij praktisch voordeel: er blijft minder ongebruikt achter. Een grote verpakking lijkt voordelig, maar niet als driekwart uiteindelijk jarenlang in de badkamerkast staat.

Voor medicijnen is dat meer dan een kwestie van opruimen. Resten van medicijnen komen via urine en ontlasting in het riool terecht en zijn lastig volledig uit het water te verwijderen. Volgens de Rijksoverheid gaat het jaarlijks om meer dan 190.000 kilo medicijnresten die via het riool in het oppervlaktewater terechtkomen. Medicijnen die je niet meer gebruikt, horen daarom niet in de wc of gootsteen. De Rijksoverheid adviseert om ze naar de apotheek of een inzamelpunt voor klein chemisch afval te brengen.

Een middel dat eerder voor jou is voorgeschreven, kun je ook beter niet op eigen houtje opnieuw gebruiken voor een nieuwe klacht. Dezelfde pijn heeft tenslotte niet automatisch dezelfde oorzaak. En een kleine klacht hoeft niet te eindigen met een nieuw product in de kast. Soms is het antwoord gewoon een extra glas water en een uurtje eerder naar bed.