donderdag 15 januari 2026
Duurzaam groen
Zelf een groen dak aanleggen? Dit is het 3-stappenplan
Geschreven door: Asceline Groot
Pesticiden: deze groenten en fruitsoorten hebben het minste gif blijkt uit onderzoek
Een rode paprika, een krop sla, een zak aardappelen of een watermeloen. Als je in de supermarkt staat, zie je niet per se aan de buitenkant van een product of er pesticiden op zitten. Laat staan hoeveel. Daarom kwam PAN-NL (Pesticide Action Network) vorig jaar met een Nederlandse ranglijst waar net de nieuwste (tweede) versie van is verschenen. En, surprise surprise, de nummer één groente met de meeste pesticiden is niet dezelfde als vorig jaar.
Table of Contents
Amerikaanse ranglijst dirty dozen, clean fifteen
Jarenlang moesten we het in Nederland doen met de dirty dozen en clean fifteen van de Amerikaanse non-profitorganisatie EWG. Deze jaarlijkse lijst geeft 15 soorten groenten en fruit die je niet per se biologisch hoeft te eten en 12 soorten groente en fruit waar doorgaans zoveel pesticiden op zitten dat je ze beter wél biologisch kunt eten.
Pesticiden zijn namelijk niet alleen slecht voor het milieu, maar ook voor onze gezondheid. Zo is her toenemend wetenschappelijk bewijs dat er een verband is tussen pesticiden en ziektes als Parkinson, ALS en kanker. En omdat het onmogelijk is om als gewone burger een beetje overzicht te houden in de supermarkt, bieden de lijsten een zekere houvast. In dit artikel vind je de lijst met dirty dozen en clean fifteen van 2025.
Maar Amerika is Nederland niet. Zo zijn de regels voor pesticiden in de Verenigde Staten anders dan in de EU (hier zijn de regels strenger). Al zien we ook opvallende overeenkomsten. Zo eindigt de aardbei in beide lijsten erg hoog (op nummer 1 in de VS, op nummer 2 in Nederland), wat precies de reden is waarom ik al jaren alleen nog maar biologische aardbeien eet. Dat betekent ook dat ik veel minder aardbeien eet, namelijk alleen in de zomer en als ze in de aanbieding zijn (en het aanbod is al niet zo groot), maar dat maakt het ook weer tot een extra feestje.
Ook druiven, perziken, appels en kersen staan in beiden lijsten in de top-10 van fruit waar veel pesticiden op gevonden worden. Oftewel niet eten want giftig. Qua groenten komen de lijsten minder overeen. Dit heeft wellicht ook te maken met het feit dat PAN-NL een verdeling maakt tussen fruit en groenten, terwijl in de dirty dozen lijst groenten en fruit door elkaar staan.
Opvallend is dat de kersen op de Nederlandse lijst gezakt zijn, terwijl ze op de Amerikaanse lijst juist gestegen zijn.
Fruit met de grootste hoeveelheid pesticiden:
| Nieuwste lijst PAN-NL | Vorige PAN-NL lijst | Dirty dozen EWG, fruit: |
| citrusfruit | citrusfruit | aardbeien |
| aardbeien | aardbeien | druiven |
| druiven | kersen | perziken |
| peren | druiven | kersen |
| kersen | appels | nectarines |
| peren | ||
| appels | ||
| bramen |
Groenten met de meeste pesticiden:
Opvallend is dat in deze lijst paprika gestegen is naar de eerste plek, terwijl paprika in Amerika juist gedaald is. Nogmaals: ander land, andere regels. De EU kent gelukkig veel strengere regels (al zijn ze nog lang niet streng genoeg).
| Nieuwste PAN-NL lijst | Vorige PAN-NL lijst: | Dirty dozen EWG, groenten: |
| Paprika | kropsla | spinazie |
| spinazie | paksoi | boerenkool |
| paksoi | paprika | aardappelen |
| tomaten | spruitjes | Paprika & chilipeper |
| sperziebonen | komkommer | sperziebonen |
Deze groenten en fruit hebben de minste pesticiden
Als we het dan hebben over de schoonste soorten groenten en fruit, waar dus de minste hoeveelheid pesticiden op gevonden zijn, dan zien we dat pruimen en kiwi stuivertje gewisseld hebben in de PAN-lijst. Dat gezegd hebbende: ze behoren beiden dus tot de schone groep met de minste pesticiden.
Als we de PAN-NL lijst vergelijken met die van de Amerikaanse EWG, dan zien we dat de pruimen uit de Nederlandse ranglijst niet op de Amerikaanse Clean Fifteen lijst staan, terwijl de bananen uit de Amerikaanse lijst in Nederland in het oranje staan (en dus niet in het groen). Verder heeft de lijst een vrij grote overlap (al zien we papaya hier niet zo vaak terug in de supermarkt, dus die staat niet op de lijst).
Fruit met de minste pesticiden:
| Nieuwe PAN-NL lijst: | Vorige PAN-NL lijst: | Clean fifteen, EWG, fruit |
| pruimen | kiwi | ananas |
| mango | watermeloen | papaya |
| ananas | ananas | watermeloen |
| watermeloen | mango | bananen |
| kiwi | pruimen | mango |
| kiwi |
Voor de volledigheid ook even de schone groenten op een rij, waarbij spitskool de rode kool van de nieuwe PAN-NL lijst heeft verdreven.
Dit zijn de groenten met de minste pesticiden:
| Nieuwe PAN-lijst: | Vorige PAN-NL lijst | Clean fifteen, EWG, groenten |
| spitskool | asperges | maïs |
| pompoen | rode bieten | avocado |
| witlof | witlof | uien |
| rode bieten | rode kool | doperwten |
| asperges | pompoen | asperges |
| kool | ||
| bloemkool | ||
| wortelen | ||
| champignons |
De volledige lijst van PAN-NL vind je hier. Dlijst met de dirty dozen en clean fifteen van EWG vind je hier.
Houd jij rekening met dit soort lijsten als je boodschappen doet of ben je niet zo bezig met pesticiden op de groente en fruit die je eet? Laat het ons weten door hieronder een reactie achter te laten.
Over de schrijver
Wyke Potjer
Wyke Potjer is content manager van hetkanWEL. Ze heeft journalistiek gestudeerd en werkt sindsdien fulltime voor landelijke radio, televisie, print en online media. Ze is vegan, heeft geen auto, probeert plastic uit haar leven te bannen en biologisch te eten. Naast haar freelance bestaan als journalist geeft ze yogales (vinyasa en yin).
Ook leuk om te lezen
woensdag 14 januari 2026
Duurzame lifestyle
9x duurzaam beddengoed waar je echt lekker onder slaapt
Geschreven door: Asceline Groot
dinsdag 13 januari 2026
Duurzaam werken
Denk je dat je op je werk geen impact kan maken? Anne Wagenmans laat zien waarom dat niet klopt
Geschreven door: Asceline Groot
maandag 12 januari 2026
Duurzaam werken
Carrièreswitch maken naar een baan met betekenis? Met deze 7 concrete tips zet je vandaag nog de eerste stap!
Geschreven door: Wyke Potjer
vrijdag 9 januari 2026
Duurzaam werken
Waarom minder uren werken goed is voor je productiviteit
Geschreven door: Wyke Potjer
vrijdag 9 januari 2026
Duurzaam eten
Hoe vers is vers? Leer weer vertrouwen op je zintuigen (en gooi minder eten weg)
Geschreven door: Ellen Oortwijn
donderdag 8 januari 2026
Duurzame energie
Sneeuw op zonnepanelen weghalen? Voorzichtigheid is belangrijker dan schoonmaken
Geschreven door: Ellen Oortwijn
donderdag 8 januari 2026
Duurzaam reizen
Winterwoods: winterkamperen in een yurt met houtkachel én bed, middenin de natuur
Geschreven door: Asceline Groot
donderdag 8 januari 2026
Duurzaam wonen
Energie besparen terwijl je er niet mee bezig bent? Zo helpt een slim huis
Geschreven door: Ellen Oortwijn
woensdag 7 januari 2026
Duurzaam wonen
5 tips van een pro voor een duurzaam interieur: met dit meubelstuk maak je de meeste impact!
Geschreven door: Wyke Potjer
woensdag 7 januari 2026
Duurzaam wonen
Een vakantiehuis als groene investering: wat je moet weten
Geschreven door: Ellen Oortwijn
maandag 5 januari 2026
Duurzaam werken
Het roer omgooien en een carrièreswitch maken: deze ervaringsdeskundigen delen hun 5 tips
Geschreven door: Wyke Potjer
Reacties
12 reacties
Zéker houd ik rekening met dit soort lijsten. En wat er tussendoor via de media op basis van recent onderzoek wordt gemeld. Helaas woon ik dicht bij een paar supermarkten die nauwelijks vers biogroenten en biofruit hebben. Dus moet ik het hebben van hun bio-diepvries-en potten/blikken hebben. Op mijn balkon heb ik een paar aardappelzakken en tomaatjes, maar die zetten meer lol dan zoden aan de dijk. Brood bak ik zelf, goedkoper dan in de winkel. Biomeel kan ik over de grens (Duitsland) halen bij DM voor 85 eurocent per kg, en ook biogist). Als veganist heb ik wel meer gedoe over mij heen gehaald. maar na zo’n 30 jaar veganist zijn ben ik er wel behendig in geworden. Ik ben op leeftijd dus zal ik mogelijk geen last hebben van niet biovoedsel dat ik aangeboden krijg bij op visite gaan of uitjes met vrienden van mijn sportgroep. Doe ik dat ook al niet meer, dan valt mijn sociaal leven vrijwel geheel uit.
Ik hou geen rekening met dit soort lijstjes. Pesticiden en fungiciden zijn verantwoordelijk voor veel schade aan het milieu, het bodemleven en alle levende wezens hier op de planeet. Zolang de consument deze producten koopt zullen ze gebruikt worden!
Zoveel mogelijk biologisch. En met AH Premium altijd 10% korting op biologisch en Terra!
En dat te bedenken dat de EU bezig is om de voedsel regels te versoepelen.
https://citizengo.org/nl-be/fr/17102-bescherm-onze-boeren–verwerp-de-overeenkomst-tussen-de-eu-en-mercosur
Iemand tips hoe je op een klein balkon aan de zonkant (dus ook wind, veel regen) wat groente of fruit kunt telen?
ik zou voor verticaal gaan in potten; snackkomkommer (zó leuk en lekker,) leiden met touw of een bamboostok. Klimmende snijbonen langs 3 hoge bamboostokken per pot. bovenaan als een tipitent bij elkaar knopen in ruime pot, 4 bonen rondom elke stok zaaien en niet té nat. (Houdt meteen wind tegen) Cherrytomaten aan bamboostok, grote opbrengst! Aardbeien in hangpotten, vaak water geven bij zonnig weer. in Kleinere potten kunnen fijnere groenten; wortelen, radijs. (snij-) sla, bietjes…Je kunt ook plastic tomatenkasjes kopen, smal en hoog. houdt je meteen wind en regen tegen. Wees creatief Veel succes en goede oogst.
ik zou graag willen weten hoe ik de pesticiden kan verwijderen.
ik spoel bv bijna alles.
spinasie, sla, broccoli, spruitjes leg ik in water voor een ½ uur voor het te bakken of koken…
geen idee tot hoeverre de groente schoner word.. Maar ja ..je moet toch wat….
ik ben ook benieuwd hoe dat zit met noten, zaden en granen.
Het zou niet in me opkomen om geen biologisch fruit en groente te eten. Het is meer seizoensgebonden en dus ook nog eens lekkerder. Biologisch is duurder (alles is sowieso belachelijk duur geworden!), maar we besteden, naast af en toe een boek, bijna alleen hier ons geld aan. We zijn dol op goed en heerlijk eten. Alles zou onbespoten moeten zijn, hoe kan het zijn dat we ons laten voeden met gif?
Ik koop meer en verwerk het of vries het in. Er is trouwens ook allerlei biologisch diepvries fruit en groente. Het wordt meteen verwerkt dus het is zeer vitaminerijk. Er zijn veel Nederlandse producten, maar af en toe ja, zeker citrusfruit, waar zoveel goeds in zit, met het vliegtuig. Zelf vliegen doen we nooit. En iedereen die het kan, zorg voor een moestuin(tje) en dan heb je bijvoorbeeld grote hoeveelheden bessen, frambozen, appels, pruimen, aardbeien, asperges,, snijbiet, zeekool, spinazie, aardpeer, heel veel kruiden enz.enz . Komt elk jaar vanzelf terug, kost dus niets. Ik doe nu zoveel mogelijk op een klein balkon, na een rijk moestuinleven.
En veel kan je planten, teentjes knoflook, na gebruik kontjes bleekselderij, prei enz. Een aardappeltje en steeds wat aarde erop, waardoor je een grote aardappelplant krijgt, of bosuitjes meteen in een pot aarde zetten en je kan steeds opnieuw oogsten, het blijft doorgroeien.
Kwaad!!!
Dus, als ik schoon fruit wil eten dan moet dat van ver komen. ‘t Is dus ofwel pesticiden eten, ofwel CO2-emissies veroorzaken. Goeie keuze, maar niet heus.
Ik let wel op wat ik koop, het meest biologisch en ik heb een moestuintje achterhuis met rode wijndruiven,bramen , bessen,frambozenen aardbeien.Prei ,knoflook,, aardperen,rode ui,,bieslook, bosui,,rabarber, tomaten en veel kruiden en mint en pepermunt om thee van te zetten. Een perenboom met oud Hollandse peren .Ook een kweekbak met deksel met Amsoi, een Surinaamse bladgroenteAllemaal gemakkelijk om te verbouwen en véél smaakvoller dan uit de winkel!