Pistachenoten zijn razend populair, maar hoe duurzaam zijn ze eigenlijk?

Pistache is having a moment, zoals ze dat zo mooi in het Engels zeggen. Het zit niet alleen meer in ijs of in een zakje (of bakje) als losse nootjes, maar het zit werkelijk o-ve-ral in tegenwoordig. Er is pistache-siroop, pistache-lattes, pistache-crème, pistachepasta, de dubai-repen natuurlijk niet te vergeten. Croissants, chocola, pesto, desserts en kruidnoten met pistache (ze liggen al weer in de winkel)… Enfin, de pistachenoot lijkt niet meer weg te denken uit de schappen van de supermarkt en de vitrinekast van koffietentjes, broodjeszaken en bonbon-winkels. Maar hoe duurzaam is de pistachenoot? We zoeken het voor je uit.

De groeiende populariteit van pistachenoten

Volgens de International Nut and Dried Fruit Council steeg de wereldwijde pistacheproductie van ongeveer 569.000 ton in 2014/2015 naar ruim 1 miljoen ton in 2023/2024. Voor 2024/2025 werd een productie van ongeveer 1,16 miljoen ton geraamd. De Amerikaanse export van pistachenoten naar Europa steeg in één jaar tijd van 88.400 ton in 2022/2023 naar 133.300 ton in 2023/2024. Dat is een stijging van ruim 50 procent. En Nederland doet daar vrolijk aan mee, al moeten daarbij wel opgemerkt worden dat 80% van de door Nederland geïmporteerde pistachenoten weer doorgevoerd wordt naar andere landen en dus niet per se hier geconsumeerd wordt.

Waarom is de pistachenoot ineens zo populair?

Dat pistachenoten zo populair zijn geworden, is geen toeval. Volgens het Nederlandse Centre for the Promotion of Imports (CBI) groeit de Europese vraag onder meer door de groeiende vraag naar gezondere snacks, de populariteit van plantaardige voeding en het groeiende gebruik van pistache als ingrediënt in nieuwe producten. Dat laatste is natuurlijk een beetje een kip-en-ei verhaal, want het wordt ook in steeds meer producten verwerkt, juist omdat het zo populair is.

En dan is er nog de Dubai-reep. De met pistachecrème en knafeh gevulde chocoladereep ging vanaf 2024 wereldwijd viral op TikTok en Instagram. De groene pistachevulling bleek niet alleen lekker, maar ook bijzonder fotogeniek. In 2025 werd de hype zo groot dat de explosief gestegen vraag naar pistache zelfs bijdroeg aan een wereldwijd tekort aan pistachenoten en dus aan hogere prijzen, zo schreef de Guardian.

Hoe duurzaam zijn pistachenoten?

De vraag die dan opkomt, zeker bij een wereldwijd tekort, is: hoe duurzaam is die pistachenoot eigenlijk? Kunnen we er met een gerust hart massaal van blijven smikkelen?

Waterverbruik

Pistachenoten hebben diepe wortels en kunnen dus goed bij het diepere grondwater komen. Dat gezegd hebbende, is er voor een kilo pistachenoten ongeveer 7.600 liter ‘blauw water’ nodig. Dat is water dat voor irrigatie gebruikt wordt en afkomstig is uit meren, rivieren en van het grondwater. Is dat veel, hoor ik je denken? Dat hebben we natuurlijk even opgezocht.

Uit onderzoek uit Global Food Security blijkt dat pistachenoten ongeveer twee keer zoveel water nodig hebben als amandelen. Daarmee staat de groene noot helemaal bovenaan als het op watergebruik aankomt. Daarbij komt dat pistachenoten – net als amandelen – veelal in droge gebieden groeien. Zo groeit 60% van de totale wereldproductie in Californië. Terwijl walnoten en hazelnoten bijvoorbeeld in gebieden groeien waar genoeg water is.

Lees ook: Welke noten hebben de minste impact op het milieu? (lees verder onder de plaatjes)

CO2-uitstoot

Het berekenen van de CO₂-eq uitstoot van pistachenoten is lastig te bepalen. Zo is het afhankelijk van verschillende factoren zoals bemesting, het gebruik van pesticiden, het verwerken van de noten, het transport, de locatie en ook de irrigatie (hoe wordt het water bijvoorbeeld omhoog gepompt).

In principe laten pistachenoten op dit punt geen enorme uitschieter zien in vergelijking met andere noten, zoals bij het gebruik van irrigatiewater wel het geval is. Zo laat een vergelijkende studie naar pistache en amandel zien dat ze op respectievelijk 2,53 en 2,30 kilo CO₂-equivalent per kilo product uitkomen in de teeltfase. Al kan het wel degelijk uitmaken welke noten je eet.

Volgens berekeningen van FoodFootprint heb je met het eten van walnoten 17% minder CO₂-equivalent uitstoot en met het eten van hazelnoten 3% minder CO2eq. Aan de andere kant is het eten van een avocado of een banaan minder duurzaam als het gaat om uitstoot, waterverbruik en landgebruik dan het eten van pistachenoten. Waarvan akte.

Hier kan je dus vooral winst maken door te kiezen voor pistachenoten uit Europa. Zo gebruiken Spaanse boomgaarden minder irrigatiewater en minder bemesting per geproduceerde hoeveelheid pistache dan de Californische teelt. Ook in Frankrijk, Griekenland en Italië worden pistachebomen geteeld. De bomen kunnen goed tegen de hitte, maar ook hier blijft het waterverbruik een aandachtspunt.

Landgebruik

Land is schaars en dus moeten we er zorgvuldig en efficiënt mee omgaan. We weten allemaal dat het verbouwen van groenten, fruit, peulvruchten en noten een veel efficiënter gebruik van land is dan bijvoorbeeld de veeteelt. Zo krijg je voor iedere 100 kcal aan voer gemiddeld maar ongeveer 2 kcal rundvlees terug. Als we wereldwijd zouden overstappen op een plantaardig dieet dan zouden we de hoeveelheid landbouwgrond terugbrengen van 4 naar 1 miljard hectare en houden we dus driekwart aan grond over die we kunnen gebruiken voor de natuur (bomen die CO2 opslaan) of woningbouw (waar in ieder geval in Nederland een groot tekort aan is.

Dat om de impact van noten even in perspectief te plaatsen. Maar goed, terug naar de vergelijking tussen pistachenoten en andere noten: ook hier is de pistache niet de meest efficiënte noot. Dat gezegd hebbende, is de impact van de hoeveelheid land veel minder groot dan bijvoorbeeld het watergebruik

Conclusie

Vergelijk je de pistachenoot met andere noten, dan is vooral het watergebruik een aandachtspunt. Het is daarom beter om te kiezen voor noten uit gebieden die niet zo droog zijn, al begrijpen wij ook dat dit voor consumenten eigenlijk ondoenlijk is om uit te zoeken. Zeker na een extreem droge zomer zoals die we net achter de rug hebben. Als de noten uit Europa komen, is de impact van de CO2eq uitstoot wel lager.

Vergelijk je noten (waaronder de pistache) met andere eiwitrijke voedselwaren zoals vlees dan is de impact van de noten aanzienlijk lager. Kortom: een pistachenootje op z’n tijd kan volgens ons niet zo heel veel kwaad. Maar een walnoot is duurzamer. Zeker als je die in je eigen tuin plaatst (ook fijn qua schaduw).

Lees ook: Als we nu geen eetbare bomen gaan planten, redden we het als mens niet.