Wist je dat je huis vol microplastics zit? Hier moet je op letten om dat te voorkomen

Eerder dit jaar hadden we het al eens over microplastics, nadat we de schokkende ontdekking deden dat alles wat van plastic is, plastic loslaat. Ja, alles. Daarbij denk je in eerste instantie wellicht vooral aan je plastic drinkbeker of de bakjes waarin je de restjes eten in de koelkast of vriezer bewaart. Maar ook onze kleding en het interieur in huis zitten vol met plastic. We zetten voor je op een rijtje wat de grootste boosdoeners zijn. En het goede nieuws: wat je er aan kan doen om de microplastics in huis te minimaliseren.

Microplastics in huis

Als we het over een gezond binnenklimaat hebben, gaat het al snel over luchtvochtigheid en schimmel, waarbij goede ventilatie een grote rol speelt. Maar ook microplastics hebben invloed op het binnenklimaat. En dan hebben we het niet alleen over een kast vol synthetische kleding van polyester, acryl en nylon (allemaal plastic), maar ook over het fleece dekentje waar je ’s avonds onder kruipt. Het vloerkleed in de woonkamer. Of de vitrage voor de ramen. Om maar een paar veroorzakers te noemen.

Binnen hopen de microplastics zich makkelijker op dan buiten, omdat ze zich makkelijk kunnen opstapelen, zeker als je niet goed ventileert. Onderzoekers in Californië vonden in 2020 al dat de binnenlucht gemiddeld 3,3 vezels + 12,6 fragmenten per m³ heeft tegenover 0,6 vezels + 5,6 fragmenten per m³ buiten. Binnen zat dus ongeveer twee keer zoveel microplastics als buiten.

Een ander onderzoek van eerder dit jaar laat ongeveer hetzelfde beeld zien. Hier werden binnen ongeveer 2,63 microplastics/m³ gevonden, terwijl buiten 1,28 microplastics/m³.

Hoewel de exacte cijfers en de meetmethoden verschillen, blijkt uit beide onderzoeken dat de hoeveelheid microplastics die binnen wordt gevonden, groter is dan die in de buitenlucht gevonden wordt. En dus is binnen in huis een belangrijke plek om die blootstelling aan microplastics te verminderen. Maar laten we eerst eens kijken wáár we die microplastics in huis vinden.

1. Verf

Je denkt er misschien niet als eerst aan, maar in de verf die we op onze muren en het houtwerk smeren zit plastic. Uit een rapport van de IUCN uit 2017 blijkt dat het grootste deel van microplastics in de oceaan afkomstig is van het wassen van synthetisch textiel (zoals kleding en schoonmaakdoekjes van microvezels). Op nummer twee staan autobanden, die tijdens het rijden microplastics loslaten. En op nummer drie stonden plastic deeltjes van verf. Dat is natuurlijk niet allemaal afkomstig van verf in huis, maar het zít wel in verf die we binnen gebruiken.

Verf bestaat uit verschillende bestanddelen en sommige verven bevatten polymeren. Die kunnen ervoor zorgen dat een verflaag goed hecht, sterk is en een oppervlak beschermt. Nou is het natuurlijk niet zo dat er voortdurend microplastics van bijvoorbeeld je muur loskomen, maar in geval van slijtage, wrijving of schuren (bij kozijnen) gebeurt dat wel. Net als bij het verven zelf. En bij het schoonmaken van je kwasten (die resten die allemaal door de gootsteen spoelen: geen goed nieuws).

Gelukkig kan je kiezen voor duurzame, plasticvrije verf (bekijk onze lijst hier).

2. Vloerbedekking of vloerkleed

Het voelt natuurlijk heerlijk zacht en warm aan je voeten, zo’n vloerkleed. En het staat ook nog eens beregezellig. Maar heel veel (betaalbare) vloerkleden zijn met polyester, acryl en nylon gemaakt om ervoor te zorgen dat het kleed minder snel slijt. Dat op zich is natuurlijk heel fijn en duurzaam (als we er dan ook lang gebruik van maken), maar het betekent wel dat het kleed bij elke stap microplastics loslaat. Vooral als het kleed nog nieuw is.

Overigens slijten ook harde vloeren van plastic, zoals laminaat en pvc. En ook die laten microplastics los.

3. Beddengoed

Je kan ervoor kiezen om je dekbedhoes van katoen te laten zijn, dat voelt een stuk fijner aan dan polyester. Maar waar de meesten van ons niet over nadenken is dat het dekbed of de kussens die in die hoes zitten, vaak gemaakt zijn met behulp van kunststof. Denk aan een synthetisch dekbed.

Volgens het Europees Milieuagentschap bestond in 2017 ongeveer 70 procent van het huishoudtextiel in Europa uit synthetische vezels. Die kunststofvezels worden niet alleen gebruikt in kleding, maar ook in bijvoorbeeld beddengoed (kussens, dekbedden, hoezen), handdoeken, gordijnen, tapijt en kussens (voor op de bank). Wie minder synthetische vezels in huis wil, kan daarom bij nieuw beddengoed bijvoorbeeld kijken naar materialen als biologisch katoen, linnen, wol, tencel of hennep.

4. De bank en je stoel

Ook hier komen microplastics om de hoek kijken. Niet alleen in het textiel, dat slijtvast moet zijn en makkelijk schoon te maken. Maar ook bij de vulling (vaak schuimrubber van plastic) en het houtwerk van het frame (aan elkaar gelijmde spaanplaat). Dat maakt een bank of stoel lekker goedkoop (ook wat waard), maar dus ook een bron van microplastics.

5. Gordijnen

In Nederland zijn we dol op grote ramen, want dat geeft veel licht. Buitenlanders verbazen zich er altijd over hoe makkelijk je bij iedereen naar binnen kan kijken en hoe weinig privacy we daardoor hebben. Zelf zijn we ons daar ook wel van bewust en dus hangen we vitrage op (om wel licht door te laten, maar geen inkijk te hebben) en gordijnen (het liefst die het licht van de lantaarnpalen ’s nachts buiten houden). Enfin: veel van die vitrage en verduisterende, slijtvaste gordijnen zijn gemaakt van polyester. Je kan heel makkelijk kiezen voor natuurlijke variaties. Denk bijvoorbeeld aan vitrage van linnen, halve gordijntjes van katoen en grote gordijnen van wol (om maar een paar opties te noemen).

Schrijf je in voor de Anders Wonen Maand 
Wil je meer van dit soort praktische tips over wonen lezen? In oktober delen we tijdens de Anders Wonen Maand extra veel verhalen over wonen dus schrijf je snel in voor de anders wonen nieuwsbrief en mis niks (stopt ook automatisch weer)

Huisstof

Het probleem van microplastics is dat ze loslaten door gebruik (je loopt over de vloeren, zit op de bank onder je fleecedekentje, trekt de gordijnen dicht en draait je nog eens om in bed). En die microplastics blijven op die manier niet netjes op hun plek liggen, maar gaan zweven of komen terecht in het huisstof dat je overal in hoeken, kieren en gaten vindt (zelfs als je een hele fanatieke schoonmaker bent).

Microplastics in huis beperken

Vraag is dus wat je kan doen om die microplastics in huis te beperken. Het makkelijkste antwoord hierop is: alles vervangen door natuurlijke materialen. Maar dat is natuurlijk niet heel realistisch. Niet alleen omdat het ontzettend veel geld kost, maar ook omdat je bijdraagt aan de groeiende stapel afgedankte spullen (en dat is ook niet helemaal de bedoeling). Wat dan? Nou dit:

• Heb je iets nieuws nodig? Kijk dan naar de materialen en kies waar mogelijk voor duurzame alternatieven (van natuurlijke materialen of tweedehands). Denk bijvoorbeeld aan gordijnen van linnen, een bank van wol en een dekbed van tencel (om maar wat voorbeelden te noemen). Tip: vind je dit te duur? Vaak vind je op tweedehands sites als Marktplaats en Whoppah ook wel tweedehands exemplaren; miskopen van anderen die voor jou een leuk koopje zijn.
• Stofzuig regelmatig. Microplastics hopen zich, net als andere vezels, op in huisstof. Als je regelmatig stofzuigt (ik weet het: niet het leukste klusje) dan beperk je de hoeveelheid microplastics in de lucht.
• Ventileer goed: ventileren is goed om vocht in huis tegen te gaan, maar ook goed om de luchtkwaliteit te verbeteren als het om microplastics gaat. Het is geen wondermiddel, maar het draagt wel degelijk bij.
• Gooi geen verfresten door de gootsteen (dat weten we eigenlijk wel natuurlijk, maar we zeggen het nog maar eens) en kies voor verf op waterbasis.
• Kies ook voor kleding van natuurlijke materialen (want die laten ook binnenshuis microplastics los) en voor een natuurlijk kleedje voor op de bank (bijvoorbeeld van wol: heerlijk warm en het voelt echt zoveel fijner aan dan fleece!)

Lees ook: via deze 7 producten krijg je dagelijks microplastics binnen.