Zo maak je rond je huis meer plek voor natuur (ook met weinig ruimte)

Als je rond je huis meer plek voor natuur wilt maken, denk je al snel aan een flinke tuin vol bloemen, struiken en bomen. Fijn als je die hebt, maar noodzakelijk is het zeker niet. Ook een balkon, gevel, plat dak, schuur of zelfs een paar vierkante meter voor de voordeur kan iets doen voor de biodiversiteit.

Meer plek voor natuur is hard nodig

Van de 83 vogelsoorten die sinds 2007 in stedelijk gebied worden gevolgd, gaan er 41 in aantal achteruit en 23 vooruit. Vooral soorten die afhankelijk zijn van parken, struiken en open groen hebben het moeilijk, blijkt uit recente cijfers over stadsvogels¹.

Juist rond woningen zijn er allerlei mogelijkheden om meer plek voor natuur te maken. Vogels, insecten en andere dieren vinden er voedsel, beschutting en nestplekken. Al die kleine plekken kunnen samen een netwerk vormen. Je hoeft je huis dus niet te veranderen in een complete stadsjungle om meer plek voor natuur te maken. Kijk vooral waar nog ruimte ongebruikt blijft. 

Gebruik de hoogte

Heb je weinig grond rond het huis, kijk dan omhoog. Een kale gevel heeft genoeg potentie voor meer plek voor natuur. Klimplanten kunnen langs een rek of spandraden omhoog groeien en zo voedsel en beschutting bieden aan insecten en vogels. Kies planten die passen bij de hoeveelheid zon en de beschikbare ruimte. Klimop is bijvoorbeeld interessant omdat de plant laat in het jaar bloeit, op een moment dat er minder voedsel voor insecten beschikbaar is. Laat klimplanten bij twijfel langs een losse constructie groeien. Zo blijft de gevel bereikbaar en kun je makkelijker onderhoud uitvoeren.

Je kunt de hoogte ook gebruiken met bakken tegen de gevel of aan een balkonhek. Kies liever een paar grotere bakken dan veel kleine potjes. Daar past meer aarde in en ze drogen tijdens warme perioden minder snel uit.

Kijk ook eens naar het dak

Een schuur, aanbouw, garage of carport kan geschikt zijn voor een groen dak. Sedum is de bekendste optie, maar er bestaan ook groenere daken met grassen, kruiden en bloemen. Zo creëer je op een ongebruikte plek meer ruimte voor natuur. Een groen dak kan aantrekkelijk zijn voor insecten en houdt bovendien een deel van het regenwater tijdelijk vast. Controleer wel altijd of de constructie het extra gewicht aankan. Heb je zonnepanelen op een plat dak? Ook dan kunnen groen en energieopwekking soms worden gecombineerd.

Ga je aan het dak werken? Kijk eerst wie er woont

Bij het vervangen van een dakrand, windveer of andere onderdelen van het dak kan een bestaande nest- of verblijfplaats verloren gaan. Sommige vogels en vleermuizen zijn beschermd, dus begin niet zomaar met slopen als je vermoedt dat er dieren zitten.

Is een oude houten windveer aan vervanging toe, dan kun je tegelijk nadenken over het onderhoud dat het nieuwe materiaal later vraagt. Een kunststof windveer hoeft bijvoorbeeld niet periodiek geschilderd te worden. Dat scheelt onderhoud op een plek waar je vaak lastig bij komt. Kun je bestaande nestplekken behouden of misschien een nestkast onder de dakrand toevoegen? Als je toch gaat verbouwen, kun je ook kijken naar speciale ingebouwde neststenen. Zo help je de gevleugelde tuinvrienden ook.

Een beetje water trekt leven aan

Water is voor dieren minstens zo belangrijk als groen. En ook daarvoor is geen enorme vijver nodig. Op een balkon of kleine plaats kan een ondiepe schaal met water al vogels en insecten aantrekken. Ververs het water regelmatig en zorg dat kleine dieren er makkelijk weer uit kunnen. Heb je iets meer buitenruimte, dan kun je denken aan een minivijver in een grote kuip of speciekuip.Vissen hoeven daar trouwens niet per se in. Voor een kleine natuurvijver kunnen vissen juist onhandig zijn, omdat ze bijvoorbeeld larven en andere waterdiertjes eten. Hier lees je hoe Wyke een natuurvijver in de tuin maakte.

Doe het licht wat vaker uit

Een gevel vol planten en bloemen is voor nachtdieren een stuk minder aantrekkelijk als er de hele nacht een felle buitenlamp op schijnt. Nachtvlinders en andere insecten kunnen last hebben van kunstlicht. Ook vleermuizen gaan goed op donkere plekken en vliegroutes. Dus moet die lamp echt de hele nacht aan? Gebruik bijvoorbeeld een bewegingssensor of timer en richt verlichting alleen op de plek waar je licht nodig hebt. Ook voor jezelf: niemand hoeft om drie uur ’s nachts zijn complete gevel in de spotlights te zien.

Denk bij onderhoud aan de lange termijn

Let bij onderhoud of renovatie ook op de materiaalkeuze. Hoe lang gaat iets mee, hoeveel onderhoud vraagt het en hoe vaak moet je erbij kunnen? Bouwpanelen van Unipanel bijvoorbeeld worden gebruikt bij dakranden, windveren en overstekken. Ze zijn onderhoudsarm en hoeven in de standaard witte uitvoering niet geschilderd te worden. Dat kan handig zijn op plekken die moeilijk bereikbaar zijn.

Kijk verder dan vierkante meters

Meer plek voor natuur rond je huis vraagt dus niet per se om een grote tuin. Een gevel, balkon, dakrand, schuur of waterbak kan ook zorgen voor meer groen. Kijk daarom eens opnieuw rond je woning met dit in je achterhoofd. Waarschijnlijk is er ergens nog een plek waar natuur nét wat meer ruimte kan krijgen.

1. https://www.clo.nl/indicatoren/nl158507-trend-van-vogels-in-het-stedelijk-gebied-2007-2025 ↩︎