Geplaatst door Wyke Potjer maandag 26 oktober 2026 Duurzame energie

Hout stoken: supergezellig, maar bespaar je er ook echt geld mee?

Nu de dagen korter worden en de temperaturen onder de 15 graden duiken, wordt het weer tijd om de verwarming aan te zetten. Dat kan met de stijgende energieprijzen een duur grapje worden en dus horen we steeds vaker dat mensen die een houtkachel of open haard hebben daarvoor kiezen. Ook nog eens supergezellig. Maar hoe duurzaam is hout stoken? Het korte antwoord: niet. We zetten het voor je op een rijtje:

Het knetteren van het vuur, de geur van verbrand hout, het warme rode flakkerende licht en natuurlijk de warmte: hout stoken heeft iets onweerstaanbaar gezelligs. Of het nou gaat om een houtkachel, een open haard of vuurkorf in de tuin: bij zes van de tien mensen roept hout stoken een gevoel van warmte, sfeer en gezelligheid op, zo blijkt uit onderzoek van het Kenniscentrum Duurzaam Leven (voorheen Milieu Centraal). En dat snap ik helemaal. Hoewel ik zelf super onervaren ben in vuurtje stoken en vuur zelfs een beetje spannend vind, vind ik het ook heel gezellig als anderen hout stoken en ik mag aanschuiven.

Hout stoken zorgt voor fijnstof in de lucht

Maar, en nu komt: echt duurzaam is het niet. Gezond ook niet trouwens. Dat zit zo: bij hout stoken komt rook vrij en in die rook zit fijnstof. Denk daarbij aan deeltjes roet, stof en as. Volgens het kenniscentrum komt er uit een gemiddelde houtkachel of open haard ongeveer 7 gram fijnstof per uur. Op een avond van vier uur is dat zo’n 28 gram. Vier op de tien Nederlanders zegt weleens last te hebben van de geur van houtvuur.

De fijnstof die bij het hout stoken vrijkomt, is zo klein dat het in je longen terecht kan komen en de kleinste deeltjes zelfs in je bloedbaan. Dat is voor niemand goed, want het kan op termijn astma, COPD, chronische bronchitis, longkanker of hart- en vaatziekten veroorzaken. Toch hoor je vooral mensen met longproblemen erover ‘klagen’. Die ‘…’ staan daar natuurlijk met opzet, want de houtstokers onder ons vinden het vaak ongezellig geklaag (dat vonden we ooit ook over roken en meeroken trouwens, even ter herinnering), maar de mensen die elke herfst en winter last hebben van al die rook, hebben natuurlijk echt een probleem wat we serieus moeten nemen.

Hoeveel fijnstof komt er vrij door hout stoken?

Dan hoor ik je denken: maar hoe groot is dat percentage fijnstof van hout stoken dan? Want auto’s en de industrie, om maar wat te noemen, stoten toch veel meer uit. Ja, maar alsnog komt 23 procent van alle fijnstof in de lucht van onze haard of houtkachel. En als we met z’n allen meer gaan stoken, wordt dan allengs meer natuurlijk, zo werkt het ook. Natuur & Milieu noemt houtstook zelf als één van de grootste bronnen van fijnstof in de lucht.

Hoeveel Nederlanders zetten de haard überhaupt aan?

In Nederland heeft ongeveer 15% een open haard of kachel (1,2 miljoen huishoudens). Dat is op zich niet heel veel zou je zeggen, dus waar maken we ons druk om? Maar van al die mensen stookte een derde in 2023 al meer dan het jaar voorheen vanwege de energieprijzen, zo blijkt uit cijfers van het CBS. En dat was dus 2023. De energieprijzen waren in juni 2023 al wel 37% hoger dan in juni 2022 volgens datzelfde CBS, maar de oorlog in Iran was er toen nog niet, net zo min als de blokkade van de Straat van Hormuz. Dat gebeurde allemaal pas eind februari, begin maart van dit jaar.

Hout stoken is toch duurzamer dan gas?

Hout komt uit de natuur en is hernieuwbaar. Daarom wordt vaak gedacht dat hout stoken duurzamer is dan bijvoorbeeld gas stoken. Bomen nemen CO2 op tijdens de groei (dat duurt zo’n 20 tot 50 jaar) en diezelfde hoeveelheid komt weer vrij tijdens het verbranden (meestal in één avond). In theorie stoot je dus niks extra’s uit en zou je dat klimaatneutraal kunnen noemen. Maar… (ja altijd weer die maar) zo simpel ligt het natuurlijk niet helemaal.

Om te beginnen kan je die 20 tot 50 jaar in alle eerlijkheid niet helemaal wegstrepen tegen een avondje open haard. Ten tweede is duurzaamheid meer dan alleen maar CO2-uitstoot. Maar vooral: een moderne CV-ketel op gas haalt bijna alle energie uit de brandstof en zet deze direct om in warmte in het hele huis (voor zover je verwarming open hebt staan). Een houtkachel is, hoe modern ook, minder efficiënt. Er gaat altijd warmte verloren via de schoorsteen en de verbranding is nooit helemaal volledig. Bovendien geeft het lokale warmte af.

Tot slot: is hout stoken goedkoper dan de verwarming aanzetten?

Zoals we al zeiden: de energieprijzen rijzen de pan uit. Dat kan je op verschillende manieren oplossen:

  1. de verwarming niet aandoen of lager zetten en een dikke trui aantrekken. Daarmee bespaar je zeker geld, maar het is ook vaak afzien – zeker als de winter verder vordert en het vochtig en tochtig wordt in huis.
  2. Je kan ervoor kiezen om je huis te verwarmen met infrarood panelen, maar die moet je dan wel aanschaffen en ze zijn alleen maar zuinig als het gaat om bijverwarming, zoals in je zithoek, onder je bureau of in de badkamer. Gebruik je de panelen als hoofdverwarming voor het hele huis dan ben je over het algemeen duurder uit dan met een warmtepomp.
  3. Je zet de open haard of houtkachel aan. Als je die tenminste al hebt, want aanschaffen kost natuurlijk ook een bom centen. Maar stel dat je die hebt: ben je dan ook echt goedkoper uit dan met de verwarming?

Nee, is het antwoord. Bij een traditionele open haard verdwijnt ongeveer 90 procent van de warmte via de schoorsteen. Bij een houtkachel bedraagt het gemiddelde warmteverlies ongeveer 35 procent. Een haard of houtkachel verwarmen bovendien alleen de ruimte waar deze staat, dus niet het hele huis. Als de thermostaat in de ruimte van de haard of kachel hangt, betekent dit dat de verwarming in de rest van het huis niet aanslaat en dat het hier dus niet alleen koud, maar ook vochtig kan worden.

Hoeveel hout stoken kost, hangt natuurlijk af van de prijs van het hout én de kwaliteit van het hout. Vochtig hout geeft minder warmte af, omdat er energie verloren gaat met het verdampen van het vocht. Welingelichte Kringen maakte een aardig rekensommetje op basis van gemiddelde houtprijzen waar uit blijkt dat je met een gesloten houtkachel ongeveer op hetzelfde bedrag uitkomt als stoken met gas (afhankelijk van de houtprijs, want met goedkoop hout zit je er iets onder). Met een open haard kom je duurder uit dan met gas. Kortom: heel gezellig dat haardvuur, maar best duur én niet gezond bovendien.

Nog één tip

Wil je toch stoken, kijk dan eerst op de Stookwijzer van het RIVM. Die geeft per postcode code geel, oranje of rood. Volgens de rijksinformatiesite IPLO geeft de Stookwijzer code rood als er sprake is van een windkracht 2 of lager binnen een postcodegebied. Het advies is dan om geen hout te stoken.

Er zijn steeds meer gemeenten die het stookadvies standaard op rood zetten. Zo wil Utrecht binnenshuis stoken in 2030 helemaal verbieden in de gemeente. In Amersfoort gaan handhavers daadwerkelijk de wijk in bij code oranje of rood. Je riskeert dan een boete van 100 tot 400 euro, waarmee het argument van geld besparen wel van tafel is. Blijft vooral de gezelligheid over: die blijft natuurlijk.

Stook jij hout of ben je er mordicus op tegen en vind je dat we wat meer rekening met elkaar en het milieu moeten houden? Laat het weten door hieronder een reactie achter te laten.

Lees ook: In deze wijk gaan bewoners van koop- en huurwoningen energie met elkaar delen.

Over de schrijver

Wyke Potjer

Wyke Potjer is content manager van hetkanWEL. Ze heeft journalistiek gestudeerd en werkt sindsdien fulltime voor landelijke radio, televisie, print en online media. Ze is vegan, heeft geen auto, probeert plastic uit haar leven te bannen en biologisch te eten. Naast haar freelance bestaan als journalist geeft ze yogales (vinyasa en yin).

Reacties

11 reacties

11 thoughts on “Hout stoken: supergezellig, maar bespaar je er ook echt geld mee?”

  1. Tja, het houtstoken is van alle tijden, hou rekening met de wind en zorg dat je altijd droog hout stookt!

    Het is een sport als het lukt je huis ermee te verwarmen, je hoeft niet naar de sportschool, en bovenal : een tevreden stoker is geen onruststoker 😎🥂

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Copyright 2025 Fonticons, Inc.--> Share