Waarom je airco er juist voor zorgt dat het warmer wordt

De eerste hittegolf vond dit jaar al in juni plaats en toen waren de airco’s al niet aan te slepen. Begrijpelijk, omdat onze huizen niet bepaald zijn gebouwd op het buiten houden van hitte, zoals in Zuid-Europa wel het geval is. En dus is het in sommige (stads)woningen op de warmste dagen boven de 30 graden. Dat is niet alleen overdag vervelend, maar vooral ook ’s nachts als we in slaap proberen te komen. Een airco lijkt dus een goede oplossing, maar is dat wel zo? Want airco zorgt er juist voor dat het warmer wordt. Hoe dat zit leggen we hier uit.

Airco is komen overwaaien uit het buitenland

Tijdens de eerste hittegolf dit jaar klaagde een Indonesische kennis van me steen en been over de warme temperaturen. Mind you, dat doet ze ook in de winter vanwege de kou, dus concludeerde ik dat ze een beetje te goed geïntegreerd was in Nederland door altijd en immer maar over het weer te klagen, terwijl het in Indonesië toch veel heter was dan hier? “Nee, nee,” zei ze. “Bij ons is het niet zó heet, of anders heet. En bovendien hebben we airco!”

Dat laatste maakt een wereld van verschil weet ik uit eigen ervaring. Zo herinner ik me menig zomer in New York waar de hitte aan het asfalt leek vast te plakken en verkoelende schaduw of een briesje ver te zoeken was. ‘Gelukkig’ was er dan nog altijd de airco en dus vluchtten we regelmatig de bioscoop of een winkelcentrum in om af te koelen. Iets wat in die tijd – zo’n 10 jaar geleden- ondenkbaar was in Nederland, waar we elke zonnestraal dankbaar aangrepen om buiten in een park, op het strand of aan de plas te zitten. De bioscoop, dat was iets voor na de zomer, als het weer ging regenen. En aan airco deden we al helemaal niet.

Maar de tijden zijn duidelijk veranderd. Europa warmt het hardst op van alle continenten en airco’s lijken vaker wel dan niet dé oplossing te zijn om het binnen wat koeler te houden. Maar is dat wel een goed idee?

Dankzij airco wordt het juist warmer

Zoals de Amsterdamse wethouder Lian Heinhuis (PRO) twee weken geleden al heel helder uitlegde bij WNL: “Airco’s zijn schreeuwend duur, dus wat je daarmee creëert is dat de een zich heel goed kan beschermen tegen de hitte en de ander niet.” Dat is punt één. Het creëert ongelijkheid, die ook al voelbaar is in de winters met energie-armoede. Want een ieder die een woning huurt, sociaal of niet, is afhankelijk van de huisbaas die wel of niet wil isoleren. En als dat niet gebeurt, dan ben je toch min of meer de sjaak met je maandelijkse energierekening die hoger uitvalt.

Het tweede punt dat zij maakte: “Als iedereen in Amsterdam een airco zou hebben in het centrum (daar is onderzoek naar geweest), dan wordt de buitentemperatuur tot 2 graden warmer. Dus wat je dan krijgt is dat de mensen die geen airco kunnen betalen, die hebben het nóg heter in huis. Dus daarmee creëer je nog meer ongelijkheid.” Daarmee is de wethouder trouwens niet zonder meer tegen airco, maar ze vindt het wel de verantwoordelijkheid van de gemeente om de bewoners beter tegen hitte te beschermen en daarbij vindt ze groen essentieel.

Lees hier ons artikel: Waarom groene gevels je huis beter verkoelen dan airco dat we vorige zomer al schreven.

Waarom je airco ervoor zorgt dat het warmer wordt: Airco's verplaatsen warme lucht van binnen naar buiten, waardoor het binnen lekker koel wordt. Omdat een airco stroom gebruikt, komt er extra warmte vrij. Hierdoor zal een woonwijk met veel airco's iets warmer worden. Zónder airco wordt de warmte in je huis geleidelijk afgegeven als het buiten weer iets koeler wordt. Feitelijk komt het op neer dat met airco in de vicieuze cirkel terecht komen: het wordt warmer, we zetten de airco aan, waardoor het warmer wordt, waardoor de airco nog harder moet werken, waardoor het nog warmer wordt etc.Daar komt bij dat bij het opwekken van de electriciteit voor je airco CO2 vrijkomt en bij het afkoelen gebruik wordt gemaakt van hfk's, wat ook een broeikasgas is, waardoor het nóg warmer wordt. Al kan een airco natuurlijk ook slim gebruik maken van het overschot aan zonne-energie dat in de zomer opgewekt wordt.  

Groen als verkoelende oplossing

De New Yorkse burgemeester Mamdani ziet ook in hoe belangrijk die vergroening is om de temperatuur binnen de stad een beetje leefbaar te houden. Hij kwam met een Urban Forest Plan, waarmee hij 30% van het oppervlak van de stad wil reserveren voor bomen. Dit moet in 2040 gerealiseerd zijn. Met dit plan wil hij niet alleen extreme hitte bestrijden, maar ook de luchtkwaliteit verhogen en alle buurten weerbaarder maken tegen klimaatverandering.

Dat bomen, of groen, essentieel zijn voor de leefbaarheid in de stad is natuurlijk geen nieuw idee. Zo werkte voormalig burgemeester van Parijs, Anne Hidalgo, aan het vergroenen van de Franse hoofdstad met het planten van tienduizenden extra bomen. Iets wat trouwens hoognodig was, want –zo schreven we vorig jaar in dit artikel– Parijs is één van de minst groene hoofdsteden van Europa. Hier is slechts 26% van de stad bedekt met groen, terwijl het gemiddelde in Europese steden op 41% ligt.

Amsterdam doet het overigens ook niet slecht: de Nederlandse bestaat voor 40,3% uit groen, zo is te zien op de European Green City index. Dat is dus iets onder het Europese gemiddelde, maar nog steeds ver boven de ambities van New York voor 2040 en ver boven het percentage van Parijs, dat zo geroemd wordt voor de vergroeningsslag van de afgelopen jaren.

Waarom zorgen bomen voor verkoeling?

Bomen zorgen niet alleen voor verkoeling omdat ze schaduw bieden, maar ook omdat ze vocht afgeven dat warmte aan de lucht onttrekt. In straten waar geen groen is, slaan asfalt en stenen de warmte van de zon op en geven die nog lang na zonsondergang weer af, waardoor het niet afkoelt. Ook binnen niet (want die warmte wordt niet alleen naar buiten afgegeven).

Leg je hand ’s avonds laat maar eens tegen zo’n stenen gevel die de hele dag in de zon heeft staan bakken: het is net alsof er muurverwarming in zit. Temperaturen in straten met of zonder bomen kunnen 8 graden verschillen (40 versus 32 graden bijvoorbeeld). Maar op het asfalt is dit verschil nog groter: 46 versus 34 graden bijvoorbeeld.

Nou, kunnen we het vergroenen van de stad natuurlijk aan de overheid overlaten (veel steden zijn er al mee bezig). Maar we kunnen ook zelf aan de slag, bijvoorbeeld door de stenen uit de tuin te halen en te vervangen door groen, door een groene gevel aan te leggen en een groen dak. Het helpt allemaal mee.

Wat doe jij al aan vergroening? Laat het ons weten door hieronder een bericht achter te laten.